Hamer

Betekenis

Een hamer is een gereedschap waarmee gericht kracht wordt uitgeoefend door te slaan; dat kan op spijkers, beitels of op werkstukken zelf. Daarmee dient een hamer zowel voor het bevestigen en bewerken van materialen als voor het vervormen of uitdeuken van metalen.

Toepassing

Een hamer wordt gebruikt in uiteenlopende werkzaamheden.

• Spijkers in hout slaan.
• Houtbewerking met beitels en het in elkaar zetten van houten onderdelen.
• Metalen bewerken: uitdeuken, beslaan en vormen van plaatwerk.
• Spijkers uit hout trekken (bij een klauwhamer).
• Klein sloopwerk en beeldhouwwerk (bij een moker of vuist).

Aandachtspunten

• Houten hamer: minder kans op beschadiging van delen door de grote, zachte kop; toepassen bij samenstellen van houten onderdelen en beitelen.
• Klauwhamer: steel aan het uiteinde vasthouden voor meer slagkracht; gebruik de steel als hefboom bij het uitnemen van spijkers.
• Kunststof hamer: zachte kop met vulling geeft een terugslagvrije slag en veroorzaakt minder beschadiging van plaatmateriaal.
• Bolkophamer/bolhamer: één van de koppen is bol; geschikt voor het bewerken van plaatwerk en andere metaalbewerking.
• Moker of vuist: typisch 1 tot 2 kg; geschikt voor klein sloopwerk en sommige vormen van beeldhouwwerk.

Typen / uitvoeringen

• Gewone hamer (bankhamer): algemene uitvoering voor timmerwerk; ook aangeduid als penhamer of timmermanshamer.
• Houten hamer: zachte kop, bedoeld voor houten constructies en beitelwerk.
• Klauwhamer: voorzien van een klauw om spijkers uit te trekken; veelgebruikt bij timmerwerk.
• Kunststof hamer: zachte, gevulde kop voor vervorming van plaatwerk zonder grote beschadiging.
• Bolkophamer (bolhamer): één kopvlak is bolvormig; gebruikt bij plaatbewerking en metaalwerk.
• Moker of vuist: zwaardere hamer (ongeveer 1–2 kg) voor sloopwerk en beeldhouwactiviteiten.

Etymologie

Het woord hamer gaat terug op een Oudnederlandse betekenis 'steen' en duidt mogelijk op een oorspronkelijk stenen werktuig; dit sluit aan bij vergelijkbare vormen in Scandinavische talen en een veronderstelde Proto-indo-europese wortel met de betekenis 'scherp'.

Terminologie (Engels)

• Engels: hammer; houten hamer: mallet; zware hamer: beetle.