Hars

Betekenis

Hars is een organische vaste of half-vloeibare verbinding, vaak lichtgeel en doorschijnend, met weinig neiging tot kristalliseren en die onder spanningen kan gaan vloeien. Hars is onoplosbaar in water, maar oplosbaar in onder andere alcohol en vetten.

Toepassing

Hars wordt in diverse producten en processen gebruikt.

• Als bestanddeel van zalven.
• In verven, vernissen, dispersies en inkten.
• Als component in composietmaterialen.
• Als giethars bij giettoepassingen.

Aandachtspunten

• Solubility: onoplosbaar in water maar oplosbaar in alcohol en vetten; keuze van oplosmiddel is relevant voor verwerking en verwijdering.
• Fysische eigenschappen: geringe neiging tot kristallisatie en mogelijk vloeien bij mechanische spanning beïnvloeden toepassing en afwerking.
• Herkomst: onderscheid tussen natuurhars en kunsthars; de eigenschappen en verwerking verschillen naar gelang de herkomst.
• Destillaten: terpentijn is hars in een etherische olie, terwijl terpentine als destillaat van aardolie de kunstmatige variant is.
• Winning: natuurlijke hars kan door inkeping van de bast worden gewonnen, waarbij een metalen plaatje de hars naar opvangpotjes geleidt (voorbeeld uit Portugal).

Materialen / uitvoeringsvormen

• Natuurhars: uitgescheiden door bomen, bijvoorbeeld naaldbomen; in versteende vorm bekend als barnsteen.
• Kunstharsen: vervaardigd door polymerisatie of polycondensatie; ze kunnen thermoplastisch of thermohardend zijn.
  • Thermoplasten: voorbeelden zijn cellulosenitraat- en celluloseacetaatharsen, vinylpolymeren (onder andere pvc), acrylpolymeren, styreenpolymeren, polyamiden en polycarbonaten.
  • Thermoharders: voorbeelden zijn fenoplasten (fenolformaldehyden), alkydharsen, siliconharsen en epoxyharsen.
• Polyesters: kunnen zowel thermoplastisch als thermohardend voorkomen.

Terpentijn en terpentine

• Terpentijn: hars in een etherische olie.
• Terpentine: als destillaat van aardolie de kunstmatige variant van terpentijn.

Etymologie

De term hars (boomsap, kleverig sap uit bomen) is een vroege ontlening aan het Oud- of Middelhoogduits harz; de verdere herkomst is onbekend.