Hollands Classicisme

Hollands Classicisme is de Nederlandse variant van het Classicisme rond 1650, gekenmerkt door klassieke vormen en een sobere, harmonieuze monumentaliteit.

Betekenis

Hollands Classicisme is een bouwstijl uit de 17e eeuw die de strakke vormen, motieven en modellen van de Griekse en Romeinse oudheid navolgt. De stijl combineert klassieke orden en decoratieve elementen met een terughoudende, harmonische gevelcompositie.

Toepassing

Hollands Classicisme verschijnt in representatieve stads- en bestuursgebouwen en woningen in Nederland.

  • Vormgeven van gevels met symmetrie en een axiale indeling.
  • Gebruik van klassieke bouwdelen zoals frontons, pilasters en kroonlijsten.
  • Toevoegen van bescheiden ornamenten zoals guirlandes en schelpmotieven.
  • Combineren van klassieke elementen met lokale materialen zoals baksteen.

Aandachtspunten

  • Gebruik harmonie en symmetrie als leidraad voor compositie.
  • Meng Griekse en Toscaanse orde-elementen; deze worden vaak door elkaar gebruikt of vereenvoudigd.
  • Pas kolossale orde-pilasters toe waar gewenst (halfzuilen die over meerdere verdiepingen doorlopen).
  • Beperk decoratie: protestantse soberheid van 17e-eeuws Holland resulteert in terughoudend ornamentgebruik.
  • Kies baksteen wanneer natuursteen minder beschikbaar of kostbaar is.

Onderdelen en decoratie

  • Fronton met timpaan.
  • Kolossale orde-pilasters (over meerdere verdiepingen doorlopende halfzuilen).
  • Kroonlijst.
  • Ornamenten zoals guirlandes, schelpmotieven en gevleugelde engelenkopjes, toegepast maar niet overdreven.

Materialen / uitvoeringsvormen

  • Klassieke vormen en motieven worden veelal uitgevoerd in baksteen gecombineerd met afgewerkte onderdelen; baksteen was in Holland goed verkrijgbaar en goedkoper dan natuursteen.
  • Natuursteen werd gebruikt waar beschikbaar of gewenst voor accentuering van klassieke elementen.

Latere classicismen

  • Palladiaans Classicisme: vanaf het begin van de 17e eeuw nam men Andrea Palladio als voorbeeld; dit leidde later (ongeveer een eeuw later, na de Barok) tot Neo-Palladianisme.
  • 18e-eeuwse herleving: opgravingen in Pompeï en Heraculaneum veroorzaakten een herleving van klassieke vormen.
  • 19e-eeuw: het Classicisme werd in Nederland opnieuw toegepast onder de noemer Neo-Classicisme.

Voorbeelden en architecten

  • Mauritshuis, Den Haag: Jacob van Campen en Pieter Post (1638).
  • Paleis op de Dam, Amsterdam: voltooid circa 1665.
  • Stadhuis Diest: architect Willem Kerrickx.
  • Amstelhof (oorspronkelijk Diaconie Oude Vrouwenhuis), Amsterdam: voorbeeld van de latere "Strakke Stijl", architect Hans Petersom (1681).
  • Belangrijke architecten: Jacob van Campen, Pieter Post, Arent van 's-Gravesande en Philips Vingboons.

Gerelateerde termen

Renaissance

Ook interessant

Boogveld Het boogveld is de ruimte tussen de bovendorpel en de boog erboven of het ingesloten gedeelte bij een blinde boog. Bossche School De Bossche School is een naoorlogse bouwstijl rond Dom Hans van der Laan, gekenmerkt door strakke geometrie, robuuste materialen en sobere proporties. Bouwkosten Bouwkosten zijn de financiële uitgaven verbonden aan het realiseren, renoveren of onderhouden van een gebouw of monument. Bouwstijl Een bouwstijl is het geheel van kenmerken waarmee gebouwen van een bepaalde periode, volk of architect zich onderscheiden.