Hout gaten in balken

Betekenis

Gaten en inkepingen in horizontale draagbalken verminderen de constructieve sterkte en verplaatsen delen van de belasting naar andere balken. Om te voorkomen dat de veiligheid van de constructie wordt aangetast, bestaan er vuistregels voor de grootte, positie en onderlinge afstand van dergelijke bewerkingen.

Toepassing

Toepassingen waarvoor de vuistregels relevant zijn:

• Horizontale doorboringen in massief-houten draagbalken.
• Horizontale doorboringen in houten I-liggers (I-joists).
• Horizontale doorboringen in LVL (Laminated Veneer Lumber).

Aandachtspunten

• Raadpleeg de leverancier van het balksysteem voor specifieke richtlijnen en goedkeuring van gaten en inkepingen.
• Kies bij overlappende randvoorwaarden steeds de strengste (grootste) eis in centimeters of verhouding.
• Plaats geen gaten boven elkaar en geen gat en inkeping op dezelfde verticale lijn.
• Vermijd gaten in uitkragingen of in delen van de balk die op of in de onderliggende muur liggen.
• Bij niet-evenredige belastingen verklein de marges of laat aanvullend onderzoek uitvoeren.

Vuistregels

• Maximale diameter: gat maximaal 1/5 van de balkhoogte. (Soms wordt 1/4 van de balkhoogte genoemd.)
• Plaatsing in hoogte: in beginsel in het midden van de balkhoogte. In zijgedeeltes kan afwijken worden toegepast (bijvoorbeeld vanaf 3 maal de balkhoogte en circa een kwart boven het midden, afhankelijk van lokale reactie- en dwarskrachten).
• Geen inkepingen in het horizontale middendeel van de balk (middelste 1/3 deel).
• Vrije rand boven en onder: houd minimaal 1/3 van de balkhoogte vrij aan bovenzijde en onderzijde bij een evenredig verdeelde belasting.
  • Daarnaast gelden steeds minimaal 5 cm vrijhouden en minimaal 1/5 van de balkhoogte vrijhouden; kies het grootste van deze drie criteria.
• Afstand tot oplegging: minimaal 15 cm tot de oplegging vrijhouden; een overstekende ondersteuning telt mee voor de afstand.
• Horizontale afstand tussen gaten: minimaal 2 keer de diameter van het grootste gat. Daarnaast geldt minimaal 1/5 van de balkhoogte; kies het grootste van deze criteria.
• Aantal gaten: het maximaal aantal gaten per overspanning wordt soms beperkt tot 3, maar hangt af van de lengte van de balk.
• Bij hoogtevermindering van de balk bij één oplegging: de vermindering mag maximaal 1/5 van de balkhoogte zijn; combineer geen inkortingen met gaten of inkepingen. Indien inkorting noodzakelijk, pas de vuistregels toe op de nieuwe effectieve hoogte en markeer bij voorkeur dat de balk is ingekort.

Versterken van de balk

Mogelijke maatregelen om een balk met gat of inkeping te versterken:

• Beide zijden bekleden met multiplexplaten en het gat boren door multiplex + balk + multiplex.
• Boven of onder het gat een balkje (in één stuk) aanbrengen.
• Een lang, stevig aluminium L-profiel of vierkant profiel tegen de draagbalk schroeven (bij voorkeur zodanig geplaatst dat uitstekende delen ondersteuning bieden).
• Een extra houten balk (of een balk met hogere sterkte) naast de draagbalk aanbrengen.