Kapconstructie

Betekenis

De kapconstructie omvat alle dragende onderdelen van een dak en vormt het draagstel dat het dakbeschot en de daklasten opvangt. De kap als geheel omvat zowel dragende als niet-dragende delen, zodat de kapconstructie de structurele kern van het dak vormt.

Toepassing

De kapconstructie komt voor in alle typen hellende daken.

• Gordingenkap: kap van horizontaal lopende gordingen, vaak ondersteund door buitenmuren, binnenmuren of beide.
• Sporenkap: kap van verticaal lopende sporen, vaak ondersteund door een paar gordingen.
• Spantconstructie: het gehele houten of stalen balkenstelsel voor het dakbeschot van een hellend dak.
• Kapgebint: een onderdeel van een houten kapconstructie dat meestal op stijlen of schoren rust.

Aandachtspunten

• Bepaal de onderlinge ondersteuning: kappen kunnen rusten op buitenmuren, binnenmuren of gordingen.
• Houd rekening met materiaalkeuze (hout, staal, combinaties) bij detaillering en verbindingen.
• Classificeer de kap volgens de vorm en opstelling van het spant om constructieve eigenschappen vast te leggen.
• Bij restauratie is aandacht nodig voor traditionele houtverbindingen en bouwtechnieken die tijdgebonden vaardigheden tonen.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Hout: veel voorkomende traditionele uitvoering.
• Staal: toegepast voor moderne of versterkte constructies.
• Gelamineerd hout (gelamineerde spant): als samengestelde houten uitvoering.
• Combinaties van staal en hout: voorkomende hybride uitvoeringen.

Typen / uitvoeringen

Kap- en spantconstructies worden onder meer ingedeeld naar vorm en opstelling; voorbeelden (alfabetisch):

• A-spant
• Ardant-spant (een combinatie van een boog en vakwerken)
• Belgisch spant
• Boogspant (spant met gebogen bovenrand en rechte onderrand)
• Driescharnierspant
• Duits spant
• Emy-spant
• Engels spant (met vallende of stijgende diagonalen)
• Fink-vakwerk
• Gelamineerde spant
• Gordingkap
• Hamerbalk-kap
• Hangkap
• Hollands spant (en Oud-Hollands spant, verg. Verbeterd Hollands spant)
• Hypparschaal (schaaldak)
• Jufferkap
• Jukkenkap
• Kniespant
• Mansardekap
• Polonceau-spant (Frans spant)
• Portaalspant
• Scharnierkap (klapkap: variant van de sporenkap)
• Schenkelspant (Philibertspant)
• Schulz-spant
• Sikkelspant (spant met gebogen onder- en bovenrand)
• Sporenkap
• Stapelspant
• Steekspant
• Vakwerkspant (o.m. N-liggers, V-liggers, W-liggers, Hünnebeckdragers, Engelse spanten, Polonceau-spanten, Belgische spanten, Fink-vakwerk)
• Verbeterd Hollands spant (verg. Hollands spant)

Spantconstructie en kapgebint

• Spantconstructie: het gehele houten of stalen balkenstelsel dat het dakbeschot van een hellend dak draagt; bestaat uit meerdere spanten.
• Spant: één van de verticale "plakken" of elementen van de spantconstructie.
• Kapgebint: een afzonderlijk "plakje" van een houten kapconstructie dat meestal op stijlen of schoren rust die op een muur zijn geplaatst.

Historische waarde

Kapconstructies geven inzicht in tijdgebonden bouwvaardigheden en technieken, waardoor ze voor bouwhistorici vaak een belangrijke bron van onderzoek vormen.