Spant

Betekenis

Een spant is enerzijds een houten balk waarop het dakbeschot van een hellend dak wordt geplaatst, en anderzijds een geheel van houten of stalen balken dat die functie vervult. De spantbenen (ook kapbenen of kapspruiten genoemd) vormen de schuine 'verticale' balken van het dakgebint die aan de onderzijde van de dakbedekking grenzen; de horizontale balken die het dak dragen, heten gordingen.

Toepassing

Het spant dient als draagstructuur voor het dakbeschot en de dakbedekking.

• Dragen van het dakbeschot bij hellende daken.
• Vorming van het dakgebint in kapspanten (bijv. een kapspant van scheidingsmuur tot scheidingsmuur).
• Toepassing in zowel houten als stalen dakconstructies.
• Combinatie met gordingen, keper en hoekkeper voor bevestigingsdetails.

Aandachtspunten

• Verbindingswijze verschilt naar materiaal: bij houten spanten halfhoutverbinding, pen‑en‑gat, spijkerplaten of bouten; bij stalen spanten meestal lassen en soms bouten.
• Spantbenen grenzen aan de onderzijde van de dakbedekking en bepalen de schuinte en vrije hoogte van het dakgebint.
• Gordingen fungeren als horizontale draagbalken binnen de spantconstructie.
• Een kapspant loopt doorgaans van scheidingsmuur tot scheidingsmuur.
• Spanten worden ingedeeld naar vorm en opstelling; die indeling bepaalt de constructiewijze en het uiterlijk van de kap.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Houten spanten: traditioneel opgebouwd, verbonden met houtverbindingen of spijkerplaten.
• Stalen spanten: balkenstelsels met las- of boutverbindingen.
• Gelamineerde spanten: samengestelde houten spanten voor grotere overspanningen en speciale vormen.

Onderdelen

• Spantbenen (kapbenen, kapspruiten): schuine draagbalken van het spant.
• Gordingen: horizontale balken die het dak dragen.
• Staven en knooppunten: verbindende elementen van het balkenstelsel, uitgevoerd in hout of staal en verbonden met passende verbindingen.

Typen / uitvoeringen

Veel voorkomende benamingen en uitvoeringen zijn onder meer:

• A-spant
• Ardant-spant (combinatie boog en vakwerk)
• Belgisch spant
• Boogspant
• Driescharnierspant
• Emy-spant
• Engels spant
• Fink-vakwerk
• Gelamineerde spant
• Gordingkap
• Hamerbalk-kap
• Hangkap
• Hollands spant / Verbeterd Hollands spant
• Jufferkap
• Jukkenkap
• Kniespant
• Mansardekap
• Polonceau-spant (Frans spant)
• Portaalspant
• Scharnierkap (klapkap)
• Schenkelspant
• Sikkelspant
• Sporenkap
• Stapelspant
• Steekspant
• Vakwerkspant (o.m. N-, V-, W-liggers en diverse vakwerktypen)

Terminologie in het Engels

• Zonder onderregel: rafter.
• Met onderregel: truss of trussed rafter.
• Portaalspant: portal frame.