Kleurentrapje

Een kleurentrapje is een opeenvolging van verflagen waarbij onderliggende lagen per trede zichtbaar worden gemaakt voor kleurhistorisch onderzoek.

Betekenis

Een kleurentrapje maakt door het selectief vrijleggen van verflagen de opeenvolging van vroegere afwerklagen zichtbaar. Het toont zowel de recente als oudere verflagen in dunne treden, waardoor de stratigrafie van een oppervlak inzichtelijk wordt.

Toepassing

Kleurentrapjes dienen als praktisch, technisch en visueel hulpmiddel bij kleurhistorisch onderzoek.

  • Vaststellen van het aantal en de volgorde van verflagen bij restauratieprojecten.
  • Ondersteunen van keuzes voor herstel of terugkeer naar een periodegebonden kleurstelling.
  • Voorverkenning van oppervlakken om te bepalen waar uitgebreider onderzoek nodig is.

Aandachtspunten

  • Draag een loepbril bij het vrijleggen: het werk is secuur.
  • Werk per vakje van ongeveer 1 tot enkele cm² om elke trede als één laag weer te geven.
  • Nummer de verflagen: soms wordt 0 gebruikt voor de oudste laag.
  • Beschrijf per trede kleur en kenmerken (bijv. groen neigend naar zwart, glad, bros, craquelé, dikke laag).
  • Gebruik een kleurenwaaier om de waargenomen kleur en kleurcode bij elke trede te noteren.

Uitvoering

Er bestaan verschillende werkwijzen om een kleurentrapje te maken:

  • Scalpelmethode: met een dun scherp mesje wordt laagje voor laagje verf weggehaald; elk vakje naast elkaar toont telkens een volgende onderliggende laag en vormt zo een trede. Een trede kan uitgebreid worden wanneer een vakje onvoldoende duidelijkheid geeft.
  • Schuurpapiermethode: met heen-en-weer-schuurbewegingen worden vanuit een groter gebied steeds dunnere gekleurde lijntjes zichtbaar; deze methode geeft een kleurvolgorde die lijkt op een gedeeltelijk gebruikte toverbal en is geschikt als snelle verkenning om te ontdekken of er meerdere, duidelijk verschillende lagen aanwezig zijn.

Materialen / uitvoeringsvormen

  • Scalpel of dun, scherp mesje voor nauwkeurig vrijleggen.
  • Schuurpapier voor de snelle verkenningsmethode.
  • Loepbril voor vergroot zicht bij het vrijleggen.
  • Kleurenwaaier of kleurenkaart om gevonden kleuren en bijbehorende codes te noteren.

Terminologie

  • Stratigrafie: term ontleend aan de geologie voor de studie van opeenvolgende lagen.
  • Vrijlegvenster: aanduiding voor het vrijleggen van kleuren in een serie kleine "venstertjes".
  • Kleurvenster: alternatieve benaming voor een kleurentrapje.

Ook interessant

Scagliola Scagliola is een decoratieve techniek en materiaal voor schijnmarmer en schijnmozaïek op basis van een gekleurde gipsmassa. Schaal Schaal is een begrip dat kan verwijzen naar een maatstaf, een tekenverhouding of een harde schil of schotel. Schalie Schalie is een fijnkorrelig, gelaagd sedimentgesteente van silt en kleimineralen, gevormd door verdichting en uitrichting van klei. Schaliegas Schaliegas is aardgas dat opgesloten zit in schalielagen en dat via horizontaal boren en fracken wordt gewonnen.