Scagliola

Betekenis

Scagliola is zowel de naam van een materiaal als van de techniek om schijnmarmer en schijnmozaïek te maken met een gekleurde gipsmassa. De massa wordt gemengd met dierlijke lijm en pigment, verwerkt tot vormen en plakken, en na bewerking geslepen en gepolijst tot een hard, glanzend stucoppervlak.

Toepassing

Scagliola wordt toegepast als decoratieve imitatie van marmer en van inlegwerk.

• Uitvoeren van schijnmarmer waarbij aders in de massa worden gesneden en met contrasterend materiaal worden opgevuld.
• Maken van schijnmozaïek door repen van de behandelde gipsmassa naast elkaar te leggen als imitatie van pietra dura.
• Andere vormen van inlegwerk en marmerimitaties bij restauratie en decoratie.

Aandachtspunten

• Gebruik van dierlijke lijm vertraagt het hardingsproces en verhoogt de uiteindelijke glans.
• De gekleurde gipsmassa heeft een brooddeegachtige dichtheid en wordt tot kleine en grote "broden" gevormd.
• Plakken worden gesneden en op de ondergrond verlijmd; nauwkeurige aansluiting van kleur- en vormstukken is vereist.
• Oppervlakken moeten geschuurd, gepolijst en met was bewerkt en ingewreven worden om het gewenste glanzende resultaat te verkrijgen.
• Na droging ontstaat een zeer harde stuclaag.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Gipsmassa gemengd met dierlijke lijm en pigment.
• Vorming van broden (massa's) die in verschillende vormen en kleuren worden samengevoegd.
• Plakken en repen van de behandelde massa voor respectievelijk schijnmarmer en schijnmozaïek.

Werking / principe

• Een gekleurde gipsmassa wordt bereid en tot broden gevormd.
• Verschillende bollen of broden met variërende kleuren en vormen worden samengevoegd tot het gewenste motief.
• Van de samengestelde massa worden plakken gesneden die op de ondergrond worden verlijmd.
• Bij schijnmarmer worden aders uit de massa gesneden of gekrast en opgevuld met contrasterend materiaal.
• Het oppervlak wordt daarna geslepen, gepolijst en gewaxd; door langdurig inwrijven ontstaat de uiteindelijke glans.

Historiek / herkomst van de term

De term komt uit het Italiaans; scaglia betekent "schilfers" en verwijst ook naar de schubachtige gelaagdheid van mergelkalklagen. Oorspronkelijk werd als grondstof voor het gips seleniet gebruikt, een vlokachtig materiaal uit Italië.