Klimaatmantel

Betekenis

Een klimaatmantel is een multifunctioneel natuur- en cultuurlandschap met gelijke nadruk op klimaatbestendigheid (natuurlijk opvangen van wateroverlast en droogte) en natuur (meer diversiteit van flora en fauna en meer ruimte voor natuurlijke begroeiing). De mantel bedekt en omringt natuurgebieden en maakt die weerbaarder tegen klimaatveranderingen.

Toepassing

Een klimaatmantel wordt ingericht waar klimaatadaptatie en natuurherstel elkaar versterken.

• Zone waarin natuur, landbouw, waterbeheer en recreatie profiteren van aanpassingen aan klimaatverandering.
• Buffer tussen natuur of natuurvriendelijke landbouw en intensieve landbouw of veeteelt.
• Berging en afgifte van water om piekbuien en droogteperiodes te dempen.
• Zekerstellen van helder en veilig drinkwater door ruimte te geven aan natuurlijke processen.
• Locatie voor kleinschalige, extensieve landbouw en veeteelt die natuurwaarden ondersteunt.
• Verbeteren van biodiversiteit, ook in en langs watersystemen.

Aandachtspunten

• Belangenconflicten tussen landbouwers (voorkeur voor droge grond) en natuurwaarden bij hogere waterpeilen.
• Concurrentie om schaarse grond, vooral in dichtbevolkte gebieden, kan inrichting bemoeilijken.
• Intensieve landbouw en veeteelt kunnen de natuurvriendelijkheid van een gebied verminderen.
• Bestuurlijke verhoudingen, zoals vertegenwoordiging van boeren in waterschapsbesturen, beïnvloeden besluitvorming en uitvoering.

Voorbeelden en vormen

• Uitbreiden van een oever met een plas om meer water te bergen en tijdens droogte water aan de omgeving te geven; dit schept leefmilieus voor waterplanten en -dieren.
• Inbedden of overlappen van delen van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) met een klimaatmantel zodat beide systemen elkaar aanvullen en robuuster worden.
• Creëren van meerdere kleinschalige "klimaatmanteltjes" in een gebied om een veerkrachtiger ecosysteem te vormen.
• Aanpassing van een beek met een ruimere waterrijke oever levert grotere diversiteit op, bijvoorbeeld kruidenrijke graslanden en kraamkamers voor soorten die in modderige omstandigheden leven.
• Gebruik van rabatten: langwerpige ophogingen tussen greppels; de grond uit de greppels wordt gebruikt om het rabat op te hogen.

Verschil met klimaatbuffer

Een klimaatbuffer is een meer algemene term en kan slechts één aspect van een klimaatmantel omvatten; een klimaatmantel integreert doorgaans meerdere functies (waterbeheer, natuur, landbouw, recreatie) in één samenhangende zone.