Klinker

Klinker is zowel een zeer hard gebakken steen met lage wateropname als de sinterbolletjes die de basis vormen voor portlandcement.

Betekenis

Klinker verwijst naar twee verschillende materialen: enerzijds een hard gebakken steen die weinig water opzuigt en anderzijds de gesinterde bolletjes (portlandcementklinker) die na vermaling portlandcement vormen. De baksteenvorm ontstaat door hogere afstooktemperatuur en langere verblijftijd in de oven, de cementklinker door verhitting van een mengsel van kalk en kiezelrijke materialen tot sinteren.

Toepassing

Klinker wordt in verschillende toepassingen gebruikt.

  • Als harde baksteen voor funderingen, trasramen en vloeren.
  • Als kalkzandsteenklinker voor buitenmuren en kelders.
  • Als betonklinker voor straat- en bestratingsstenen.
  • Als portlandcementklinker als basisgrondstof voor alle cementsoorten.

Aandachtspunten

  • Afstookproces: de baksteen verkrijgt zijn hardheid en lage wateropname door een afstooktemperatuur van circa 1200 °C en langere verblijftijd in de oven.
  • Uit klinker gemaakte bakstenen geven bij het aantikken vaak een helder geluid; in sommige regio's wordt een goed doorbakken steen beschreven als een "goede stem".
  • Productie van portlandcementklinker vereist verhitting tot circa 1450 °C zodat sinteren optreedt en bolletjes ontstaan.
  • Vorm en grootte: portlandcementklinker bestaat uit bolletjes ongeveer ter grootte van knikkers; na vermaling ontstaat het fijne cementpoeder.

Typen / uitvoeringen

  • Baksteen-klinker: harde baksteen met geringe wateropzuiging, traditioneel gebruikt in dragende en vloerconstructies.
  • Kalkzandsteenklinker: hardere soort kalkzandsteen voor buitenmuren en keldermuren.
  • Betonklinker: betonnen straatsteen of bestratingssteen.
  • Portlandcementklinker: gesinterd materiaal (cementklinker) als grondstof voor portlandcement.

Samenstelling en toevoegingen bij cementklinker

Portlandcementklinker bestaat hoofdzakelijk uit calciumoxide (CaO) en kiezelzuur (SiO2), met bijdragen van aluminiumoxide (Al2O3) en ijzer(III)oxide (Fe2O3) en kleine hoeveelheden andere oxiden. Portlandcementklinker wordt vaak gecombineerd met toevoegingen:

  • Gips of anhydriet: remt de hydratatie en regelt de bindtijd.
  • Poederkoolvliegas: fungeert als bindmiddel of vulstof, verbetert verwerkbaarheid en weerstand tegen agressieve stoffen.
  • Hoogovenslak: werkt als bindmiddel, versnelt de verharding, voorkomt ASR en verbetert sulfaatbestendigheid.
  • Kalksteenmeel (steenmeel): vult holle ruimtes tussen grovere cementdeeltjes, versnelt hydratatie, kan cement deels vervangen en verbetert oppervlaktestructuur bij zichtbeton; korrelgrootte vergelijkbaar met cement.

Terminologie en herkomst

  • Oorsprong naam: het woord "klinker" is afgeleid van het heldere, klankrijke geluid dat de steen geeft bij het aantikken.
  • Engelse termen: clinker brick of cement clinker; soms aangeduid als "Dutch brick" in historische context.

Gerelateerde termen

Baksteen Betonklinker

Ook interessant

Cellengewelf Een cellengewelf is een late-gotische gewelfvorm met veel gewelfvelden die door graten in plaats van ribben begrensd worden. Cellulose Cellulose is een natuurlijk polysaccharide en grondstof, en wordt zowel als materiaal op zich als als thermisch en akoestisch isolatiemateriaal toegepast. Celtic field Celtic field is een aanduiding die verwijst naar raatakkers. Centraal perspectief Een vorm van perspectief waarbij iets op een plat vlak wordt uitgebeeld vanuit het standpunt van het oog van de waarnemer.