Kolk

Betekenis

Een kolk is primair een rioolput: een afvoerput die (bijna) rechtstreeks op het riool afvoert en is afgesloten met een putdeksel. Het begrip kent ook twee andere betekenissen: een kolk als plas, poel of wiel en als de ruimte tussen de sluisdeuren aan de einden van een sluis. In de civiele en wegenbouw verwijst kolk vooral naar de diverse typen straat- en trottoirkolken.

Toepassing

Kolkverwijzingen komen voor bij afwatering en kunstwerken.

• Trottoirkolk: in het trottoir, geplaatst aan de rand van trottoir en rijbaan.
• Straatkolk: in de rijbaan; het luik ligt iets lager dan het straatniveau.
• Tussenvormen: putten met een helling of holling zodat het deksel de goot in de straat volgt.
• Opzetstukken: toepassen bij verhoging van straat- of tegelpadniveau zonder riolering te vernieuwen.
• Scheiding van afvoeren: deksels kunnen aanduidingen dragen voor vuilwater (V) of hemelwater/regenwater (R); DR kan drainage betekenen.
• Alternatieve afvoeren: lijnafwatering via roostergoten of monolithische goten bijvoorbeeld in winkelgebieden, busbanen en tunnels.
• Dierenhulp: plaatsing van paddentrap of kikkertrap om dieren uit de kolk te laten klimmen.

Aandachtspunten

• Hoogtepositie: de bovenkant van de afdekplaat dient circa 5 mm onder het trottoir- of wegdek te liggen, niet erboven.
• Materiaalkeuze: afdekplaten zijn meestal van gietijzer; de onderbak is meestal beton of kunststof (PE of PVC).
• Verticale instelling: gebruik zelfnivellerende afdekplaten of stelringen om de juiste positie te garanderen.
• Afvoerscheiding: herken de functie van de kolk aan eventuele letters op het deksel (V, R, DR).
• Toegankelijkheid: houd de putdeksel bereikbaar voor reiniging met een zuiginstallatie (kolkzuiger).

Typen / uitvoeringen

• Straatkolk: uitgevoerd met luik iets onder straatniveau; soms ook tegelpadkolk genoemd.
• Trottoirkolk: luik ligt hoger dan straatniveau om afvoer vanaf trottoir mogelijk te maken.
• Holling- of hellingkolk: invoergebied loopt schuin of in een holling zodat het deksel de goot volgt.
• Zelfnivellerend model: putdeksel dat automatisch de juiste positie behoudt.
• Hulpstukken: opzetstukken om niveauaanpassing mogelijk te maken; paddentrap voor dieren.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Afdekplaat/putdeksel: meestal gietijzer.
• Onderbak ("huis"): meestal beton of kunststof zoals PE of PVC.
• Toebehoren: stelringen voor verticale instelling, zelfnivellerende afdekplaten en diverse hulpstukken.

Reinigen / onderhoud

• Reinigen: verstoppingen van kolken worden vaak verholpen met een vrachtwagen met zuiginstallatie, de zogenaamde kolkzuiger.
• Dierbescherming: plaatsing van kikker- of paddentrap voorkomt verdrinking van amfibieën en vergemakkelijkt ontsnapping.

Andere betekenissen

• Plas/poel/wiel: kolk kan ook slaan op een natuurlijke of door dijkdoorbraak ontstane diepe plas (wiel).
• Schut- of sluiskolk: de kolk van een schutsluis is de ruimte tussen de sluisdeuren aan de uiteinden van de sluis.

Terminologie / Engels

• Engelse benamingen: gully, gully hole, street inlet (Amerikaans) voor de afvoerput; scour hole voor een door dijkdoorbraak ontstane kolk; chamber voor de ruimtelijke betekenis bij sluizen.