Lange jammer

Dak

Een lange jammer is een rij zeer eenvoudige, gelijkvormige armenhuisjes onder één zadeldak.

Betekenis

Een lange jammer is een rij armenhuizen bestaande uit gelijkvormige, zeer eenvoudige rijtjeshuizen. Kenmerkend zijn vaak één kamer beneden, kleine dakkapellen en dat alle huisjes onder één zadeldak geplaatst zijn; de term werd ook gebruikt voor arbeidershuisjes met doorgaans dezelfde indeling.

Toepassing

Term en woningtype komen vooral voor in arbeidswijken van de late 19e en vroege 20e eeuw.

  • Bewoond door fabrieksarbeiders en hun gezinnen.
  • Voorzien van zeer basale aankleding en beperkte huiselijke ruimten.
  • Verlaat woning bij het beëindigen van het arbeidscontract of ontslag.
  • Sinds de jaren 1970 vaak gerenoveerd en weer populair, vooral als betaalbare woonoptie voor starters.

Aandachtspunten

  • Leefomstandigheden: eind 19e tot halverwege 20e eeuw waren de woonomstandigheden in langearmenwijken vaak zeer ongunstig.
  • Aankleding: interieur en afwerking waren doorgaans zeer basaal, ondanks vaak grote gezinnen.
  • Gebondenheid aan werk: het recht om te blijven wonen hing veelal samen met het arbeidsverband bij de fabriek.
  • Renovatiepotentieel: veel lange jammers werden sinds de jaren 1970 gerenoveerd en geschikt gemaakt voor eigentijds gebruik.

Naam en voorbeelden

  • Het woord 'jammer' betekent rampspoed, leed of ellende; plaatsnamen met 'Jammer' of varianten komen voor (bijv. Lange Jammer bij Harkstede, De Jammer in het Westerkwartier en Schraaljammer bij Ede).
  • Er bestaat een beschreven verhaal over een lange jammer in Oudesluis.

Gerelateerde termen

Arbeiderswoning Rug-aan-rug-woning Volkshuisvesting

Ook interessant

Schapenboet Een schapenboet is een Texels schuurgebouw in het land dat dienstdoet als opslag en als nood- of lammerplaats voor schapen. Scharnierkap Een scharnierkap is een dakconstructie waarvan de hellende delen aan de nok scharnieren en het dak als een boek opvouwt. Schenkelspant Een schenkelspant, ook Philibertspant genoemd, is een dakspant opgebouwd uit gebogen, aaneengeschakelde houtdelen (schenkels). Schermgevel Een schermgevel is een gevel die een eind boven het dak uitsteekt en bovenaan meer of minder open is.