Luchtboog

Betekenis

Een luchtboog is een steunbeer in boogvorm aan de buitenzijde van een gebouw die de zijwaartse (horizontale) druk van het gewelf opneemt; die zijwaartse krachten worden spatkrachten genoemd. Meestal vormt de luchtboog de verbinding tussen de gevel van het middenschip en een meer of minder vrijstaande steunbeer of een luchtboogstoel. Luchtbogen komen veel voor in gotische kathedralen en andere kerkbouw.

Toepassing

Wordt toegepast bij historische en monumentale kerkbouw en verwante constructies.

• Afleiden van spatkrachten van het gewelf naar een steunbeer of fundering.
• Verbinden van de gevel van het middenschip met een steunbeer of luchtboogstoel.
• Bekronen van luchtboogstoelen met pinakels voor afsluiting en visuele accentuering.
• Ondersteunen van belendende gebouwen in sommige varianten.

Aandachtspunten

• Spatkrachten: de luchtboog moet de zijwaartse krachten van het gewelf effectief opnemen en overdragen.
• Luchtboogstoel: het verticale deel waarin de luchtboog rust; kan het verlengde zijn van een kolom in de zijbeuk.
• Pinakels: luchtboogstoelen zijn vaak bekroond door één of meer pinakels.
• Verbindingsstaven: in uitzonderlijke situaties zijn luchtboogstoelen onderling en met steunberen verbonden door staven voor extra stevigheid.

Onderdelen

• Luchtboog: de boogvormige, dragende verbinding tussen gevel en steunbeer.
• Luchtboogstoel: het verticale steunlichaam waarin de luchtboog eindigt.
• Pinakels: bekronende elementen op de luchtboogstoel.
• Verbindingsstaven: staven die luchtboogstoelen en steunberen extra verbinden.

Verschil met steunbeer

Een luchtboog is een specifiek type steunbeer in de vorm van een boog die extern staat ten opzichte van het gebouw; een steunbeer is een algemener begrip voor een constructief element dat zijwaartse krachten tegenwerkt en kan variëren van vrijstaand tot geïntegreerd.

Terminologie

• Engels: flying buttress