Meloengewelf

Betekenis

Een meloengewelf is een koepelgewelf dat is opgebouwd uit een aantal brede, vrijwel identieke gewelfvlakken (segmenten) waardoor het uiterlijk aan een halve meloen doet denken, zowel aan de binnen- als aan de buitenzijde. Het heeft een constructieve functie als dak- of overkappingsvorm en vervult daarnaast een duidelijke decoratieve rol.

Toepassing

Een meloengewelf komt voor in historische en religieuze bouwwerken.

• Toegepast in vroegchristelijke en middeleeuwse kerken, bijvoorbeeld de kerk van St. Sergius en Bacchus in Istanbul (527–536).
• Voorkomend in de Romaanse kathedraal van Zamora (cimborrio).
• Veelvuldig gebruikt in Noord- en West-Nederland in de kerkenbouw van de romanogotiek (ca. 1250–1375), met voorbeelden zoals de hervormde kerk van Westerwijtwerd (13e eeuw).

Aandachtspunten

• Bestaat uit brede, vrijwel identieke segmenten die het kenmerkende meloenvormige uiterlijk geven.
• Draagt zowel een constructieve last als een decoratieve uitstraling.
• De term domicaal is afgeleid van dom (koepel) en wordt soms als synoniem gebruikt.
• De Spaanse benaming cimborrio wordt ook buiten Spanje voor dit type gewelf gebruikt.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Tussen de ribben van een meloengewelf worden gewoonlijk bolle of holle gewelfvelden gemetseld.

Verschil met hangkoepelgewelf

• Een hangkoepelgewelf is een vereenvoudigde vorm van een meloengewelf; daarbij worden segmenten als het ware afgesneden door de opgaande muren van een halve bolvorm, waardoor de geleding minder rijk is.