New urbanism (retro-architectuur)

Betekenis

New urbanism of retro-architectuur benadrukt een dorpse en kleinschalige opbouw van wijken als tegenreactie op de eentonigheid van naoorlogse massawijken. De stroming combineert verschillende historische bouwstijlen en ruimtelijke elementen om een levendiger, ogenschijnlijk 'historisch gegroeid' straatbeeld te creëren.

Toepassing

New urbanism wordt toegepast bij het ontwerpen van woonwijken en stadsuitbreidingen.

• Creëren van gevarieerde woonbuurten met zowel huur- als koopwoningen.
• Inplannen van centrale pleinen, voetgangerszones en menging van functies (wonen, werken, recreatie).
• Integreren van waterpartijen en veel groen als onderdeel van ruimtelijk ontwerp.
• Vormgeven van kleinschalige straatbeelden met uiteenlopende gevels en dakvormen.

Kenmerken

• Kleinschalige bouwmassa's in diverse bouwstijlen, van 17e-eeuwse vormen tot de 30‑jaren‑stijl.
• Typisch voorkomen: grachtenpanden, verschillende nokhoogten en uiteenlopende dakvormen (nok parallel of dwars op de straat).
• Gevelvariatie met in- en uitspringingen ten opzichte van de rooilijn.
• Gebruik van verschillende baksteenkleuren of geverfde stenen in donker en licht.
• Variërende bouwhoogtes om een 'historisch gegroeid' beeld te suggereren.
• Centraal plein als ontmoetingsruimte.
• Veel waterlopen en groen ("blauw en groen").
• Geen strikte scheiding tussen wonen, werken en recreatie.
• Uitgebreide voetgangersgebieden.
• Menging van lage woningen en appartementen, huur- en koopwoningen door elkaar.

Aandachtspunten

• Menselijke maat en diversiteit in gevel- en dakvormen bepalen het karakter van de wijk.
• Kritiek: sommigen bestempelen de stijl als nieuwe kneuterigheid of truttigheid.
• Marktobservatie: woningen in deze stijl verkopen ook bij economisch mindere tijden goed, doordat er vraag is naar unieke en afwisselende woningen.
• Regionale invulling kan leiden tot kenmerken als nieuwe grachten en bruggetjes om het dorpskarakter te versterken.

Terminologie / alternatieve benamingen

• Neo-Jarendertigstijl: naam die gebruikt wordt bij een sterke hang naar architectuur van de jaren 1930.
• Neo-Jugendstil: term die voorkomt wanneer veel Jugendstil-kenmerken in het ontwerp terugkomen.
• Engelse aanduidingen: New Urbanism of neo-traditional planning.

Voorbeelden

• Wijk Op Buuren, Maarssen.
• Wijkjes Gouden Uil en Gouden Griffel, Berkel en Rodenrijs.
• Projecten en referenties in Nederland en buitenland, waaronder voorbeelden met seaside-ontwikkelingen en diverse stadsplein- en transformatieprojecten.