Ontwerpen

Betekenis

Ontwerpen omvat het samenbrengen van verschillende ontwerpfactoren (zoals de situatie, de te huisvesten activiteiten, ruimtevorm, constructie en uitrusting) om een samenhangend architectonisch geheel te vormen. Deze factoren worden niet chronologisch of afzonderlijk beschouwd maar in onderlinge samenhang en wisselwerking, waarbij duurzaamheid en ook politieke, juridische en financiële aspecten een rol spelen.

Toepassing

Het architectonisch ontwerpen betreft zowel het gebouw als de omgeving en de relatie daartussen.

• Inrichten van de situatie: rekening houden met grenzen, niveauverschillen, water en bodemgesteldheid.
• Vastleggen van activiteiten in het programma van eisen voor woningen, kantoren, sport- en werkplaatsen enz.
• Ontwerpen van de ruimtevorm in relatie tot functie, stijl, symboliek en financiën.
• Integreren van de draag- en afwerkconstructie als onderdeel van het ruimtelijke concept.
• Voorzien van uitrusting en technische installaties (water, elektriciteit, verwarming, ventilatie, verlichting, veiligheid).

Aandachtspunten

• Voer altijd een situatieonderzoek uit voorafgaand aan het ontwerpen.
• Behandel ontwerpfactoren in onderlinge samenhang, niet afzonderlijk of alleen chronologisch.
• Houd rekening met voorschriften die beperkingen in de situatie kunnen opleggen.
• Leg de activiteiten vast in een programma van eisen (pve).
• Neem duurzaamheid en de randvoorwaarden op politiek, juridisch en financieel vlak mee in de afwegingen.

De situatie: gebouw en omgeving

De situatie omvat zowel het gebouw als de directe omgeving en hun onderlinge samenhang. Fysieke aspecten zijn onder meer natuurlijke en kunstmatige grenzen, niveauverschillen, water, bodemgesteldheid (als drager van de constructie, waterhuishouding, beplanting), oriëntatie, bestaande bebouwing, beschikbare ruimte en aanwezige artefacten. Voorschriften kunnen beperkingen stellen aan ontwerpen in de situatie.

Activiteiten en programma van eisen

Gebouwen dienen als omsluiting en bescherming voor bewoners en activiteiten; dat kan algemene dagelijkse functies betreffen (eten, slapen) of specifieke functies zoals sport, vervoer, werkplaatsen en kantoren. De vereiste activiteiten en functies worden vastgelegd in het programma van eisen (pve), dat de basis vormt voor het ontwerpproces.

Ruimte en ruimtevorm

Ruimte kan worden onderscheiden in utilitair bepaalde ruimte (wat noodzakelijk is voor de activiteiten) en ruimte die gevormd wordt door stijl, financiën, symboliek of mode. De ruimtevorm volgt zowel praktische behoeften als expressieve en contextuele overwegingen.

Constructie

De constructie is de technische uitdrukking van het ruimtelijke concept en beïnvloedt de perceptie en werking van de ruimte. Ontwerpkeuzes in de draag- en afwerkconstructie kunnen ruimtelijk ingezet worden (bijvoorbeeld high-tech-elementen of zichtbare kolommen als blikvangers).

Parametrisch ontwerpen

Parametrisch ontwerpen maakt het mogelijk om met behulp van een 3D-model snel aanpassingen door te voeren en complexe vormen door te rekenen en te visualiseren, waardoor iteraties in het ontwerpproces worden versneld.

Uitrusting en inrichting

Tot de uitrusting van een ruimte behoren voorzieningen die noodzakelijk zijn voor activiteiten en bewoners, onder andere:

• Installaties voor water, elektriciteit, gas, riolering en datacom.
• Installaties voor verwarming en ventilatie.
• Verlichting en zonwering.
• Voorzieningen inzake veiligheid, zoals inbraak- en brandbeveiliging.
• Specifieke voorzieningen voor bijzondere situaties, bijvoorbeeld liften of chemische installaties.