Psi-waarde

Betekenis

De Psi-waarde (Ψ) geeft het lineaire warmteverlies aan dat optreedt bij de overgang tussen twee constructiedelen of tussen een constructiedeel en de buitenomgeving per lopende meter, bij een temperatuurverschil van 1 K. De eenheid is W/(m·K) (of W/(K·m)); het betreft dus warmteverlies per lengte-eenheid van het raakvlak.

Toepassing

De Psi-waarde wordt gebruikt om lijnvormige warmtedoorgangen (koudebruggen) in de gebouwschil te kwantificeren.

• Bepalen van warmteverlies bij aansluitingen tussen gevels en daken.
• Bepalen van warmteverlies bij fundering, dakvoet, nok en andere aansluitingdetails.
• Opnemen van lineaire verliezen in de BENG-energieprestatieberekening.
• Uitvoeren van gedetailleerde warmtedoorgangsberekeningen met software, waarbij lengte en bijbehorende Ψ-waarden ingevoerd worden.

Aandachtspunten

• Beschouw elke overgang tussen verschillende constructiedelen als potentiële koudebrug; die veroorzaakt transmissieverlies.
• De Ψ-waarde hangt niet van het materiaal af, maar van het type aansluiting of onderdeel van de constructie.
• Onvoldoende detaillering of gebrekkige kierdichting kan de relatieve invloed van lineaire verliezen sterk vergroten.
• Keuze tussen forfaitaire opslag en uitgebreide methode: óf forfaitair óf uitgebreid toepassen: mengen is niet toegestaan.
• Forfaitaire opslag kan bij zeer goed geïsoleerde gebouwen een te grote foutbron zijn; nauwkeurige bepaling kan nodig om BENG-doelstellingen te halen.

Berekening / methoden

Twee manieren om lineaire warmteverliezen in berekeningen mee te nemen:

• Forfaitaire opslag
  • Werkt via een toename van 0,1 van de U-waarde (of van de naar U omgerekende R-waarde).
  • Formule: Lineair warmteverlies constructiedeel LD = AT * (U + 0,1), waarbij AT het transmissieoppervlak is.
  • Voor opslag naar de buitenlucht geldt een factor van 1,2 in plaats van 0,1 (ψe = 1,2).
• Uitgebreide methode (nauwkeurig berekenen)
  • Alle koudebruggen worden met hun psi-waardes en bijbehorende lengtes ingevoerd.
  • Mogelijke bronnen voor Ψ-waarden:
    • Forfaitaire psi-waardes uit NTA 8800 bijlage I.
    • Psi-waardes van referentiedetails (met of zonder toeslag).
    • Projectspecifieke psi-waardes berekend volgens NTA 8800.
  • Meestal door software uitgevoerd voor nauwkeurigheid en volledigheid.

Relatie tot andere thermische grootheden

• Dichte delen (gevels, dak, vloer): warmteverlies wordt beschreven met de Rc-waarde (in (m²·K)/W); U = 1/R wanneer U-waarde gewenst is.
• Transparante delen (ramen, deuren): warmteverlies wordt behandeld met de U-waarde (in W/(m²·K)); R = 1/U wanneer R-waarde gewenst is.
• Overgangen tussen bouwelementen: warmteverlies wordt modelmatig beschreven met de Psi-waarde (in W/(m·K)).

Documentatie en praktijk

• Gedetailleerde warmteverliesberekeningen en stap-voor-stap voorbeelden worden gebruikt om Psi-waardes en bijbehorende lengtes te bepalen en te documenteren.
• Het verplicht opnemen van Ψ-waardes in de BENG-berekening stimuleert correcte detaillering door ontwerpers en uitvoerders, omdat het totale warmteverlies invloed heeft op de verwarmingscapaciteit en energieprestatie.