SAR

Betekenis

De SAR, Stichting Architecten Research, was een onderzoeksstichting die alternatieven voor massabouw onderzocht, met nadruk op het combineren van gestandaardiseerde productie en individuele keuzevrijheid. Centraal stonden het principe van gescheiden dragers (bouwskeletten) en inbouwpakketten en het ontwikkelen van een maatsysteem om beide optimaal te laten samengaan.

Toepassing

De SAR richtte zich op onderzoeks- en ontwerpopgaven in de woningbouw en op het ontwikkelen van organisatorische kaders.

• Ontwikkelen van de SAR-methode: scheiding tussen dragers en inbouw.
• Ontwerpen van een maatsysteem (SAR-raster) met eenheden van 30 cm voor afstemming van drager en inbouw.
• Ontwerpen en toepassen van woningen en wijken volgens deze methoden (bijv. Bloemendaal-Oost, Beverwaard).
• Initiëren en voorbereiden van proefprojecten voor alternatieve massabouw (proef in Ommoord gepland maar niet uitgevoerd).

Aandachtspunten

• Juridische, organisatorische en economische consequenties kunnen invoering van drager/inbouw-systemen bemoeilijken.
• Tegenstand vanuit ministeries en de bouwwereld kan proefprojecten of implementatie blokkeren.
• Betrekken van meerdere partijen (projectontwikkelaars, woningbouwverenigingen, overheid) kan noodzakelijk zijn voor realisatie en besluitvorming.
• Continuïteit en opvolging beïnvloeden de ontwikkeling: John Habraken werd opgevolgd door John Carp en de stichting bestond tot 1990.

Werking / principe

De SAR-methode beoogt massaproductie en individuele keuzemogelijkheid te combineren door:

• Dragers (bouwskeletten) als vaste, industrieel geproduceerde elementen.
• Inbouwpakketten als veranderlijke onderdelen die door bewoners of andere partijen aangepast kunnen worden.
• Een gemeenschappelijk maatsysteem (het SAR-raster van 30 cm) om drager en inbouw op elkaar af te stemmen.

Geschiedenis

• 1961: John Habraken publiceerde het boek "De dragers en de mensen", met het idee van scheiding tussen drager en inbouw.
• 1964: Oprichting van de Stichting Architecten Research door Habraken, de tien grootste Nederlandse architectenbureaus en de Bond van Nederlandse Architecten (BNA).
• 1969–1972: Een proefproject in de Rotterdamse wijk Ommoord werd voorbereid, maar ging niet door wegens brede weerstand.
• 1971–1974: Toepassing van de SAR-methode in Bloemendaal-Oost (Gouda).
• 1974–1977: Ontwerpen voor de nieuwbouwwijk Beverwaard (Rotterdam), met nadruk op het begrip 'weefsel' van woonomgeving en samenhang.
• 1967–1975: Habraken was hoogleraar Bouwkunde aan de Technische Hogeschool Eindhoven; daarna vertrok hij naar de VS.
• Na Habraken volgde John Carp als leidinggevende; de stichting bleef bestaan tot 1990.

Leden

• John Habraken (N.J., 1928)
• Fokke de Jong (F.M., 1937)
• Hans van Olphen (1938)
• Thijs Bax (M.F.Th., 1935)
• Frans van der Werf (F.J.M., 1937)
• Jos Mol (1933-1959)
• Henk Reijenga (1936)
• John Carp (J.C., 1939-2014)
• Sjoerd Soeters (1947)