Schelpsteen

Betekenis

Schelpsteen, ook klipsteen genoemd, zijn blokken die worden gesneden uit verharde schelplagen (schelpritsen) in de kustgebieden van Suriname, met name rond Paramaribo en Saramacca. De stenen bestaan uit samengeperste en verkalkte schelpen en variëren in hardheid en verkalking. Voldoende harde en sterk verkalkte exemplaren komen slechts zelden voor.

Toepassing

Schelpsteen is zowel historisch als praktisch toegepast in bouw en wegenbouw.

• Als bouwsteen voor constructies en vestingwerken, traditioneel gebruikt in de kuststreek van Suriname.
• Als inzet bij restauratie van historische bouwwerken (voorbeeld: gebruik rond 1970 bij Fort Zeelandia).
• Als bron van gebroken schelpen, na afgraving van schelpritsen, voor halfverharde wegen.
• Als lokaal beschikbaar materiaal dat ter plaatse uit het te bebouwen gebied kon worden gewonnen.

Aandachtspunten

• Houd rekening met variabele hardheid: voldoende hard en verkalkt schelpsteen is zeldzaam.
• Wees bewust dat schelpsteen water absorbeert; men veronderstelde dat dat gebouwen tijdens hoge waterstanden droog zou houden.
• Schelpsteen wordt in blokken gesneden uit verharde schelplagen in de kuststrook; ontginning levert ook gebroken schelpen voor wegenbouw.

Geschiedenis

Al in 1614 werd in Suriname een Nederlandse handelspost gebouwd met schelpsteen en met bakstenen die als ballast uit Nederland werden aangevoerd. Later maakte men er een vesting van (Fort Zeelandia), die na overnames door Engelse en Zeeuwse kolonisten bekend werd als Zeelandia. Bij de restauratie van die vesting rond 1970 is opnieuw schelpsteen toegepast.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Blokken: uitgehouwen blokken uit verharde schelplagen.
• Gebroken schelpen: bij afgraving gebruikt als materiaal voor halfverharde wegen.

Vergelijking

• Vergelijk: schelpkalk.