Sedimentair gesteente

Sedimentair gesteente ontstaat door bezinking of afzetting van afbraak- of opgeloste materialen die door water, wind of ijs werden meegevoerd.

Betekenis

Sedimentair gesteente is ontstaan door bezinking van afbraakmaterialen of door afzetting van opgeloste materialen die vanaf het aardoppervlak door water, wind of ijs werden meegevoerd; deze materialen zijn afkomstig van de verwering (erosie) van andere gesteenten. Na miljoenen jaren onder andere afzettingslagen begraven te zijn geweest, vormen die oorspronkelijk onsamenhangende afzettingen een gesteente door het aaneen kitten van de korrels onder druk. Het hoofdkenmerk is dat sedimentaire gesteenten zich doorgaans afzetten in evenwijdige opeenvolgende lagen.

Toepassing

Sedimentair gesteente doet zich voor in afzettingsomgevingen en heeft karakteristieke verschijningsvormen.

  • Voorkomt als gelaagde afzettingen in landschappen en ondergrond.
  • Kan fossielen bevatten, vaak organische resten zoals ammonieten.
  • Kan plaatselijke concentraties mineralen bevatten in de vorm van concreties.
  • Lagen kunnen door bewegingen van de aardkost worden vervormd of verschoven.

Aandachtspunten

  • Gelaagdheid komt tot uiting in kleur, samenstelling, korrelgrootte en textuur; lagen verschillen daarin vaak duidelijk.
  • Iedere laag is gescheiden van de aangrenzende door een onderbroken oppervlak, het laagvlak; gelaagde gesteenten breken gemakkelijker langs deze vlakken.
  • Door begraving en druk worden losse afzettingen aaneengekit tot gesteente.
  • Concreties kunnen ontstaan doordat het vergaan van organische resten de kalkafscheiding bevordert.

Typen

Bij sedimentaire gesteenten wordt onderscheid gemaakt tussen:

  • Afzettingsgesteenten (materiaal afgezet als korrels of deeltjes).
  • Neerslaggesteente (afzetting van opgeloste materialen).

Vorming / principe

  • Verweringsmateriaal van andere gesteenten wordt door water, wind of ijs getransporteerd naar het aardoppervlak.
  • Dit materiaal wordt afgezet en vormt aanvankelijk onsamenhangende sedimenten (bijv. zand op het strand).
  • Bij langdurige begraving onder hogere druk vindt compressie en cementatie plaats, waardoor sediment zich omzet in vast gesteente.
  • Lokale processen, zoals de afbraak van organisch materiaal, kunnen aanleiding geven tot minerale neerslag en concretievorming.

Zie ook

  • gesteentecyclus
  • natuursteen
  • stollingsgesteente
  • terras

Gerelateerde termen

Gesteentecyclus Natuursteen Stollingsgesteente Terras

Ook interessant

Secundair gebruik Verwijst naar het begrip zoals behandeld bij kringloop in de context van bouwmaterialen. Segmentboog Een segmentboog is een boog die een gedeelte van een cirkel beslaat. Self healing materials Afkorting SHM; verwijst naar zelfherstellend materiaal. Semiotiek Semiotiek is de studie van tekens en de betekenissen die aan die tekens verbonden zijn.