Steek

Steek heeft meerdere betekenissen in bouw en natuursteen: het rechte deel van een trap, rechte breuken in natuursteen en de verhouding pijl‑koorde van een segmentboog.

Betekenis

Steek verwijst naar (1) het rechte deel van een trap dat zonder bochten of krommingen verloopt, (2) strakke, scherp begrensde rechte breuken of scheuren in natuursteen, en (3) de verhouding tussen de pijl en de koorde van een segmentboog. Steekvorming is het defect in natuursteen dat zich uit in dergelijke rechte breukvlakken en kan zowel in de groeve voorkomen als later in toegepaste steen ontstaan.

Toepassing

Steek komt voor in verschillende contexten.

  • In trappenbouw: bij rechte trappen zoals een steektrap.
  • In natuursteen: bij inspectie, verwerking en toepassing van Belgische en Ierse hardsteen, Naamse steen en andere donkere kalksteensoorten.
  • In bouwwerken en tekeningen: bij het bepalen van boogvormen en gewelfdoorsneden voor een steekboog.

Aandachtspunten

  • Bij trappen: een steek is recht en verloopt zonder bochten of krommingen.
  • Bij natuursteen: steken zijn vaak onzichtbaar totdat de steen bewerkt of aangebracht is.
  • Ontstaan van steken: kan optreden door drukontlasting van steenblokken die aan tektonische krachten zijn blootgesteld; het kan soms pas lang na plaatsing optreden.
  • Detectie: steken tekenen zich duidelijker af als het oppervlak droogt nadat de steen natgemaakt is.
  • Herstel: scheuren en steken kunnen worden dichtgezet met reparatiemortel; dat vermindert waterindringing en daarmee vorstschade, maar lijmt de scheuren niet.

Steekvorming (in natuursteen)

  • Oorzaak: drukontlasting en tektonische krachten in het gesteente kunnen rechte breukvlakken veroorzaken.
  • Richting: de richting van steken staat meestal loodrecht op het groefleger (de richting van de lagen in een blok natuursteen).
  • Gevolg: waterindringing in dergelijke scheuren verhoogt het risico op vorstschade.
  • Maatregel: vullen met reparatiemortel vermindert waterindringing en de kans op vorstschade, maar herstelt geen oorspronkelijke samenhang.

Steek bij een segmentboog

  • Definitie: de steek bij een segmentboog is de verhouding tussen de pijl en de koorde.
  • Pijl: de pijl is de loodrechte afstand tussen de kruin- of raaktoplijn van een boog, gewelf of formeel en de voet- of spanningslijn.

Gerelateerde termen

Natuursteen Steektrap

Ook interessant

Spouwmuur Een spouwmuur bestaat uit een binnen- en buitenblad met daartussen een luchtruimte die vaak isolatie bevat. Spuitbeton Spuitbeton is beton dat onder druk via een slang met verneveld water en lucht tegen een dragende laag wordt opgespoten en uithardt tot zeer sterk materiaal. Staal, fundering op staal Fundering op staal betekent dat een gebouw direct op de draagkrachtige vaste grondslag wordt gefundeerd zonder gebruik van palen. Staalplaatbetonvloer Een staalplaatbetonvloer is een systeemvloer met een trapeziumgeprofileerde staalplaat als verloren bekisting voor in het werk gestort beton.