Stucmarmer

Betekenis

Stucmarmer is een gegoten of opgebrachte pleistermortel met een marmerachtig uiterlijk, inclusief kleur en adering, en een oppervlak dat tot een hoge glans kan worden gepolijst. Het materiaal dient om wandvlakken, zuilen en profielen te maken die visueel niet van natuurmarmer te onderscheiden zijn.

Toepassing

Stucmarmer wordt toegepast waar een uniform marmerachtig oppervlak gewenst is of waar restauratie en vormgeving van complexe vormen nodig is.

• Lambriseringen, lijsten en wandvlakken.
• Restauratie van beschadigd of niet meer verkrijgbare marmerafwerkingen.
• Vormgeving van gebogen of geprofileerde onderdelen die in massief marmer moeilijk of duur zijn.
• Combinatie met natuurmarmer om één visueel samenhangend geheel te creëren.

Aandachtspunten

• Vereist veel ervaring en vakmanschap van de stukadoor om juiste kleur en adering te evenaren.
• Gips hardt snel uit; de hoeveelheid lijmwater moet vertraging geven zodat kleuren en aders kunnen worden gevormd en de mortel kan worden aangebracht en geschuurd.
• Lokale restauraties zijn moeilijk te laten samenvallen met bestaand marmer door variatie in adering en kleur.
• Afwerking omvat intensief schuren en polijsten en een beschermende waslaag; correcte uitvoering van deze stappen bepaalt het eindbeeld en de duurzaamheid.
• Bij aanraking voelt stucmarmer warmer aan dan natuursteen; dit is een van de weinige tastbare verschillen.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Samenstelling: gips, lijmwater en pigmenten.
• Pigmenten worden droog toegevoegd voor aders of vloeibaar voor gekleurde vlakken.
• Aders kunnen ontstaan door pigmenten door de gipsmortel te mengen of door stukjes gepigmenteerd gipsdeeg door de mortel te rollen.
• De stucmortel wordt aangebracht op een ondergrond van gips- of kalkmortel.

Methode

• Als toplaag: de gekleurde gipsmortel wordt uitgerold tot een deegplaat en in plakken van ongeveer 1 tot 1,5 cm dik gesneden; deze plakken worden op het object aangebracht.
• In dunne lagen: de gipsmortel kan met een borstel in dunne laagjes worden opgezet; soms worden tot twintig lagen toegepast.
• Profielen: worden gevormd met reilatten en steenschaven.
• Mallen: soms wordt de mortel in een mal aangedrukt voor reproduceerbare vormen.
• Meerdere lagen kunnen op elkaar worden geplaatst en gedeeltelijk met elkaar worden vermengd om diepte en adering te creëren.

Afwerking

• Na droging wordt het oppervlak zorgvuldig geschuurd en gepolijst; nat schuren gebeurt met schuurpapier van grof naar fijn. Historisch werden natuurspons, lauw water en puimstenen met wisselende grofheden gebruikt.
• Tussen slijpgangen worden poriën dichtgespateld met vloeibare gipsmortel totdat het oppervlak dicht en glad is.
• Vóór polijsten wordt het geslepen oppervlak ingestreken met warm lijmwater waaraan gips is toegevoegd; na droging wordt het bevochtigd en daarna gepolijst.
• Polijstmiddel: schuurpapier korrel 1000–1200 of traditoneel stenen, gevolgd door politoeren met een blokje essenwortelhout voor extra glans.
• Beschermlaag: het stucmarmer wordt ingewassen met een mengsel van gebleekte bijen- en carnaubawas; na droging wordt deze waslaag opgepoetst en dient primair als beschermlaag.

Voordelen

• Maakt herstel en vervanging van marmer mogelijk en laat complexe vormen en hoeken uit één stuk uitvoeren.
• Te vervaardigen in elke gewenste kleurstelling en adering.
• Bereikt ongeveer dezelfde hardheid en polijstbaarheid als natuursteen, waardoor het naast natuurmarmer kan worden toegepast om een uniform uiterlijk te verkrijgen.
• Geschikt voor spectaculaire illusionistische toepassingen, bijvoorbeeld combinatie van natuursteen en stucmarmer in trappen en profielen.