Terra sigillata
Een hardgebakken roodbruin aardewerk met een glanzende rode deklaag, typisch voor de Romeinse periode.
Betekenis
Terra sigillata is een specifiek type aardewerk met een hard, homogeen baksel en een opvallende glanzende rode tot roodbruine (soms oranje) deklaag, zowel aan de buiten- als binnenzijde. De glans ontstaat door een dunne slipslaag afkomstig uit dezelfde fijne klei; versieringen liggen als reliëf op het oppervlak en tonen vaak scherpe belijningen.
Toepassing
Terra sigillata werd voornamelijk gebruikt in de Romeinse tijd voor dagelijks servies en borden.
- Tijdvak: 1e eeuw v.Chr. tot einde 2e eeuw n.Chr.
- Productiegebieden: Italië, Frankrijk, Duitsland en Engeland.
- Vormen: onversierde borden en kleine kommen, en versierde stukken met uiteenlopende vormen en reliëfmotieven.
- Markeringen: soms pottenbakkersnaam op de onderzijde of graffiti als eigendomsaanduiding.
Aandachtspunten
- Kleur en bakproces: roodbruine of oranje tint door het gebruik van fijne klei met hoog ijzeroxide en oxiderend bakken op 920 tot 960 °C.
- Glansaanbrenging: de dunne, glanzende deklaag wordt verkregen door het voorwerp in zeer fijn kleipapje te dompelen.
- Versieringstechniek: versieringen zijn doorgaans in reliëf aangebracht met vormschotels (mallen) en maken geen deel uit van het baksel zelf.
- Vorm en afwerking: scherpe belijningen duiden op hardgebakken, fijne klei; veel stukken zijn ongestempeld voor functioneel gebruik.
- Demoulding: krimp van de klei tijdens het bakken maakt het gebruik van mallen bij vormen mogelijk.
Productie en techniek
- Klei: zeer fijne klei met een hoog gehalte aan ijzeroxide levert de kenmerkende kleur.
- Slip: de glanzende deklaag bestaat uit dezelfde klei in zeer fijne pap, waarin het voorwerp wordt gedoopt.
- Vormgeving: versieringen worden vaak met vormschotels gemaakt; details liggen als reliëf op de oppervlakte.
- Bakproces: het aardewerk wordt oxiderend gebakken in een moffeloven bij ongeveer 920–960 °C.
Naam en herkomst
De term betekent letterlijk "gestempelde aarde": terra is Latijn voor aarde en sigillata is afgeleid van het Latijnse sigillum, een verkleinvorm van signum (teken, beeld). De benaming verwijst naar de vaak gestempelde of gestempelde-achtige versieringen.