Faience

Betekenis

Faience is een type aardewerk (steengoed) van hoge kwaliteit dat een ondoorzichtige witte tinglazuurlaag krijgt en nadien een doorzichtige loodglazuurlaag, zodat het op Chinees porselein lijkt. De combinatie van twee glazuurlagen en een tweede bakgang zorgt voor een duurzame, glanzende en gekleurde decoratie.

Toepassing

Faience wordt toegepast waar men porseleine uitstraling wil combineren met keramische techniek:

• Productie van versierde borden en servies.
• Decoratieve tegels en tegelwerk.
• Hoogwaardig aardewerk met meerkleurige beschildering.

Aandachtspunten

• Bakken: eerste bak bij ca. 1000–1200 °C, waardoor het materiaal steenhard wordt.
• Tinglazuur: wit en ondoorzichtig; vormt de kenmerkende witte onderlaag.
• Loodglazuur: doorzichtig; versterkt de kleur van de beschildering en geeft glans.
• Tweemaal bakken: de procedure met een tweede bakgang wordt 'biscuit' genoemd.
• Onderzijde: vaak drie kleine putjes zichtbaar, afdrukken van de pennen waarop het aardewerk in de oven rustte.
• Terminologie: in Engelssprekende landen wordt de term soms ruimer gebruikt voor andere soorten aardewerk.

Productieproces

• Eerste bak (grootvuur) bij circa 1000–1200 °C om het kleiwerk steenhard te maken.
• Bedekken met een ondoorzichtige witte tinglazuurlaag.
• Eventueel beschilderen met glazuurverf.
• Bedekken met een doorzichtige laag loodglazuur die kleur en glans versterkt.
• Tweede bak zodat de beschildering met de glazuurlaag versmelt en goed blijft zitten.

Verschil met plateel en majolica

• Plateel: oorspronkelijk dezelfde werkwijze als faience, maar de term is later voor veel verschillende soorten aardewerk en tegels gebruikt.
• Majolica:zelfde werkwijze als faience, maar vaak aan beide zijden van een bord of tegel geglazuurd na de eerste bak (voorzijde tinglazuur, achterzijde loodglazuur) en veelkleurige beschildering toegepast.

Herkomst van de term

De herkomst van het woord faience is niet eenduidig; het kan verwijzen naar de Italiaanse plaats Faenza of de Franse plaats Fayence, beiden historisch belangrijk voor aardewerkproductie.