Witjes

Witjes zijn replica's van Nederlandse wandtegels die vanaf de 16e eeuw werden vervaardigd en op grote schaal in interieurs zijn toegepast.

Betekenis

Witjes zijn nagemaakte Oud-Hollandse wandtegels, afgeleid van een traditie die al vanaf de 16e eeuw bestaat en breed werd gebruikt in interieurdecoratie. Traditionele witjes worden handmatig 'arm gestoken' uit leerharde klei met een vierkant houten malletje, waardoor de voorzijde groter is dan de achterzijde en bijna voegloos plaatsen mogelijk wordt.

Toepassing

Witjes dienen als decoratieve wandbekleding in interieurs.

  • Bij tegeltableaus waar een doorlopende voorstelling gewenst is.
  • In historische of historiserende binnenafwerking als imitatie van 16e–eeuwse tegels.
  • Waar bijna koud voegen met schelpkalk of luchtkalk toegepast wordt om voegen zo onzichtbaar mogelijk te houden.

Aandachtspunten

  • Controleer of tegels handmatig arm gestoken zijn: hoekgaatjes van spijkertjes duiden op traditionele vervaardiging.
  • Houd rekening met het principe dat de achterzijde kleiner is dan de voorzijde; dit vergemakkelijkt bijna voegloze plaatsing.
  • Bij tegeltableaus is bijna voegloos zetten belangrijk zodat de voorstelling over tegels heen doorloopt.
  • Let op het materiaal en de specie: bijna koud voegen gebeurt typisch met schelpkalk of luchtkalk.
  • De spijkertjes in de hoeken dienen om de tegel tijdens het op maat snijden op zijn plaats te houden.

Uitvoering

  • Handmatige (arm gestoken) methode: leerharde klei wordt in een vierkant houten malletje gestoken (voorbeeldmaat ruim 5×5 duim ≈ 13×13 cm), het malletje wordt telkens een slag gedraaid en de klei met een kapmes schuin weggesneden zodat de achterzijde kleiner wordt dan de voorzijde; corner-spijkertjes houden de tegel bij snijden vast.
  • Machinale productie: andere fabrikanten gebruiken machinaal gestanste, voorbewerkte tegels die doorgaans geen hoekgaatjes hebben; deze productiemethode wijkt af van de zeer oude authentieke techniek.

Vergelijkbare soorten aardewerk

  • Azulejo
  • Faience
  • Kütahya (kutahya)
  • Terracotta
  • Terra sigillata

Gerelateerde termen

Azulejo Faience Kütahya Terra sigillata Terracotta

Ook interessant

Ontginning Ontginning is het geschikt maken van woeste grond voor landbouw of bewoning door ontbossing, drooglegging en bodemverbetering. Ontlastingspoortje Een ontlastingspoortje is een opening in een brugpijler die bij hoge waterstand snelstromend water doorlaat en zo de waterdruk op de brug vermindert. Ontmengen Ontmengen is het scheiden van de samenstellende bestanddelen van een betonspecie. Ontsluiting Toegang tot een gebouw, gebied of terrein, bijvoorbeeld via een verkeersweg om een wijk in of uit te rijden.