Uitkragen

Betekenis

Uitkragen omvat het geleidelijk overstekend uitvoeren van metselwerk of andere bouwdelen en het aanduiden van een constructieonderdeel dat vrijdragend is, dus slechts aan één of twee zijden is opgelegd of ingeklemd. Daarmee ondersteunt uitkraging een muurverzwaring of een uitspringend bouwdeel en creëert het een overstek of projectie.

Toepassing

Uitkraging komt voor in uiteenlopende bouwelementen.

• Ondersteunen van muurverzwaringen door geleidelijk uitgemetselde steenlagen.
• Vormgeven van balkons en bovenverdiepingen die vrijdragend uitsteken.
• Creëren van dakoverstekken bij platte daken of luifels.
• Ontwerpen van weergangen bij vestingwerken of bijzondere architectonische projecties.
• Toepassing in pleisterwerk, waarbij uitkragend pleisterwerk doorgaans minder ver uitsteekt dan metselwerk.

Aandachtspunten

• Ontwerpen van de draagconstructie voor vrijdragende delen zorgvuldig dimensioneren; hang-constructies van balkons en luifels vragen bijzondere aandacht.
• Rekening houden met het verschil in uitsteeklengte tussen pleisterwerk (brosser, minder ver) en metselwerk (meestal verder uitstekend).
• Onderscheid maken tussen geleidelijk verlopende uitkragingen en recht uitstekende overstekken (bijvoorbeeld bij platte daken).
• Let op het optreden van kip bij inklemming van uitkragende delen.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Metselwerk: geleidelijke laag-voor-laag uitkraging van steenlagen om een uitspringend deel te ondersteunen.
• Pleisterwerk: uitkragend pleisterwerk steekt door een brossere structuur meestal minder ver uit dan metselwerk.
• Constructieve elementen: vloeren, daken, balkons en luifels kunnen uitkragend worden uitgevoerd en zowel geleidelijk als recht (overstek) uitsteken.

Voorbeelden

• Een uitkragend balkon dat enkel aan de achterzijde is opgelegd en vrijdragend uitsteekt.
• Een uitkragend plat dak met een recht overstek.
• Architectonische toepassingen zoals een fors versprongen uitkraging of een uitkragend zwembad (infinity pool).

Verschil met versnijden

• Versnijden wordt genoemd als een vergelijkbaar begrip; uitkragen benadrukt het overstekende of vrijdragende karakter van een bouwdeel.

Termen in andere talen

• Engels: to corbel (uitkragen van metselwerk), to cantilever (uitkragen van een balk of ligger), to project, to overhang, to oversail; strongley projecting / sharply projecting.
• Duits: Auskragung, Vorkragung.