Verduurzamen hout

Betekenis

Verduurzamen is het behandelen van hout zodat het bestand wordt tegen aantasting door schimmels, houtrot, insecten en omgevingsinvloeden. De behandeling verlengt de levensduur en kan ook eigenschappen zoals brandvertraging en vormvastheid verbeteren.

Toepassing

Verduurzaming wordt toegepast waar hout blootstaat aan verhoogd risico op aantasting of slijtage.

• Versterken van zachte houtsoorten in fundering en grondcontact
• Beschermen van balken en vloerdelen tegen schimmel en houtrot
• Realiseren van brandvertragende eigenschappen door impregnering
• Vervangen van tropisch hardhout door thermisch gemodificeerd of anderszins gemodificeerd Europees naaldhout

Aandachtspunten

• Houd rekening met biologische verschillen tussen houtsoorten: indringdiepte van middelen varieert sterk (bijv. vuren slechts enkele millimeters; spinthout van lariks, grenen, douglas en Europees eiken tot aan het kernhout).
• Controleer de gewenste uiteindelijke kleur en het uiterlijk op langere termijn; sommige behandelingen geven een blijvende kleurverandering.
• Volg montage- en ventilatievoorschriften die bij bepaalde producten horen om garantie te behouden (bijv. voorwaarden voor Platowood).
• Let op of de verduurzaming chemische middelen vereist of gebeurt zonder toevoeging van chemicaliën (bijv. ModiWood zonder chemicaliën).

Materialen en uitvoeringsvormen

Verduurzaming kan op verschillende manieren gebeuren; technieken en middelen verschillen per product en toepassing.

• Impregnering onder vacuüm en druk: brengt middel diep in het hout en kan ook brandvertragende stoffen introduceren.
• Thermische modificatie (hitte en druk): maakt zachthout duurzamer en vormvaster; vermindert krimpen en zwellen.
• Acetyleren: chemische modificatie van houtcellen (voorbeeld: Accoya).
• Hydro-thermische modificatie (platoniseren): gecombineerde stoom- en bakbehandeling (voorbeeld: Platowood).
• Impregneren met wasemulsies of biopolymeren: verbetert waterafstotendheid en stabiliteit (voorbeelden: WaxedWood, NobelWood).

Werking / principe

• Chemische impregnering: conserveringsmiddelen of brandvertragers worden met druk en vacuüm in de houtporiën gebracht om biologische aantasting te voorkomen.
• Thermische en hydro-thermische modificatie: verhitting in zuurstofarme of stoomrijke omstandigheden verandert de moleculaire structuur van het hout, verlaagt het natuurlijke vochtgehalte en vermindert de voedingswaarde voor schimmels.

Voorbeelden en kenmerken

• Tenco houtconservering: bedoeld ter preventie van schimmels en houtrot bij zachte houtsoorten en hout in contact met de grond; overschilderbaar met verf, beits of lak.
• Accoya: verduurzaamt naaldhout door acetyleren; garantie: 25 jaar in de grond of zoet water en 50 jaar boven de grond bij toepassing volgens opgave.
• ModiWood: veredeling zonder toevoeging van chemicaliën; hout wordt in stappen verhit tot circa 212 °C in een zuurstofarme ruimte, waardoor moleculaire structuur verandert en het hout beter bestand is tegen rot en schimmels; biedt minimaal 10 jaar garantie.
• Platowood (platoniseren): hydro-thermische modificatie met stomen onder ca. 170 °C en ca. 6 bar (thermolyse/koken, 4–5 uur), gevolgd door droging (5–21 dagen) en vervolgens bakken op ca. 190 °C zonder stoom (curing, 12–16 uur); geeft 15 jaar garantie voor onbehandeld hout mits correct gemonteerd en goed geventileerd.
• NobelWood: naaldhout (Radiata Pine) onder hoge druk geïmpregneerd met in water opgeloste biopolymeren afkomstig van afvalbiomassa; tijdens verwarming polymeriseren de biopolymeren en binden aan houtcelwanden, wat een goudbruine kleur geeft.
• WaxedWood: impregneert onder hoge druk en brengt een wasemulsie in de houtporiën aan voor betere waterafstoting en stabiliteit.
• Bamboo X‑treme: verduurzaamde bamboe via hoge temperatuur en druk.
• Shou sugi ban: Japanse techniek om hout te verduurzamen (vermelding in toepassingen).

Eigenschappen van thermisch gemodificeerd hout

• Kan naaldhout uit Europa op duurzaamheid gelijkstellen aan tropisch hardhout (duurzaamheidsklasse 1).
• Levensduur meer dan 25 jaar genoemd; garantie vaak 10 à 15 jaar, afhankelijk van merk en toepassing.

Relatie met impregneren

Impregneren is een toegepaste methode van verduurzamen waarbij middelen met vacuüm en druk in het hout worden gebracht; impregnering wordt zowel gebruikt voor conservering als voor het inbrengen van brandvertragers.