Vlotmerk

Betekenis

Een vlotmerk is een merkteken dat in het hout werd gekrast terwijl het hout samengebracht was tot een vlot en in het water lag. Het vlotmerk geeft de eigenaar van het hout aan en vormt een variant op het telmerk.

Toepassing

Vlotmerken werden gebruikt bij het vervoer en de herkenning van hout dat als vlot vervoerd werd.

• Aanduiden van de eigenaar van individuele balken of stammen binnen een vlot.
• Identificeren van hout tijdens het vlottransport over water.
• Aantreffen op historisch hout, onder meer in Amsterdamse monumenten.

Aandachtspunten

• Merktekens zijn in het hout gekrast terwijl het hout nat en samengebracht was tot een vlot.
• Een vlotplug kan vaak nog in oude balken zichtbaar zijn als een deuvel; soms blijft enkel het vlotgat over.
• Vlotpluggen en -verbindingen werden zodanig uitgevoerd dat ze in het water extra stevigheid kregen doordat de pluggen iets uitzetten.
• Documentatie of visuele inspectie is nodig om een vlotmerk te onderscheiden van andere markeringen zoals telmerken.

Onderdelen: vlotplug en wijze van bevestiging

De vlotplug was een onderdeel waarmee balken aan een dwarsbalkje werden verbonden om een vlot te vormen.

• Materiaal: meestal jonge naaldboomtakken of wilgentenen.
• Werkwijze: takken werden gekookt en op een stang gedraaid om de houtstructuur op te rekken; vaak werden meerdere twijgen samen gebruikt.
• Montage: de twijgen werden in het gat gestoken en daarna werd een stuk recht gekapt hout in het gat geslagen om de twijgen of het touw vast te klemmen.
• Functioneel effect: doordat het vlot in het water lag, zetten de pluggen iets uit en kregen de verbindingen extra stevigheid.

Balkengat

Een balkengat is een gegraven poel waarin boomstammen werden gewaterd en bewaard voordat ze gebruikt werden in de houtzagerij; dit type bewaarplaats staat ook bekend als plankensloot of planksloot en werd waarschijnlijk vooral in Noord-Nederland toegepast.