Aanleghoogte

Betekenis

De aanleghoogte is de hoogte waarop iets is aangelegd onmiddellijk na voltooiing van de bouw, uitgedrukt ten opzichte van een referentieniveau zoals NAP of het aangrenzende maaiveld. De precieze betekenis verschilt per context: bij funderingen betreft het de onderzijde van de fundering, bij gebouwen het eerste vloerpeil boven maaiveld, en bij dijken de voorgeschreven kruinhoogte inclusief toeslagen.

Toepassing

De term aanleghoogte komt voor in verschillende bouw- en waterbouwkundige toepassingen.

• Funderingen: afstand van de onderzijde van een gemetselde of betonnen fundering tot NAP; bij paalfunderingen vaak de bovenkant van de paal of oplanger.
• Waterbeheer en klimaataanpassing: bepaling van het eerste vloerpeil ten opzichte van het maaiveld om overstromingsrisico's te beperken.
• Dijken en grondconstructies: vastleggen van de kruinhoogte zoals uit ontwerpberekeningen, inclusief toeslag voor zetting en bodemdaling.

Aandachtspunten

• Houd rekening met bodemdaling en zetting; op veengrond kan het maaiveld en de riolering tientallen centimeters zakken over decennia.
• Controleer bij oudere huizen met houten palen de relatie tussen paalkop en grondwaterstand; daling van de grondwaterstand kan funderingsproblemen veroorzaken.
• Plaats vloerpeilen bij aanleg hoog genoeg om wateroverlast door hevige neerslag of overstroming te vermijden.
• Bij dijken moet de aanleghoogte rekening houden met ontwerphoogte, waakhoogte, ontwerpwaterstand en verwachte zakking van het materiaal.

Funderingen

• Bij gemetselde of betonnen funderingen is de aanleghoogte de afstand van de onderzijde van de fundering tot NAP.
• Bij paalfunderingen wordt de onderzijde vaak gerekend als de bovenkant van het funderingshout (de paal of oplanger).
• Problemen met funderingen kunnen ontstaan wanneer de grondwaterstand onder de paalkop daalt, vooral bij oudere constructies met houten palen.

Wateroverlast en klimaatverandering

• Als aanleghoogte in gebouwen wordt toegepast op het eerst gelegen vloerpeil boven het aangrenzende maaiveld, bepaalt dit mede het risico op wateroverlast.
• Mogelijke maatregelen om wateroverlast te verminderen:
  • Nieuwbouw hoger plaatsen, bijvoorbeeld op terpen.
  • Aanleggen van wadi's en andere vormen van waterberging (climate buffers, retentie, waterdoorlatende verharding).
  • Bouwen op het water (bijv. drijvende woningen).
  • Bij renovaties elektrische aansluitingen in transformatorhuisjes en de meterkast meer dan 1 m boven maaiveld plaatsen.

Dijken en grondconstructies

• Voor dijken is de aanleghoogte de kruinhoogte uit de ontwerpberekeningen, inclusief lokale toeslag voor zetting, klink en bodemdaling.
• Bij het bepalen van deze hoogte wordt rekening gehouden met de ontwerpwaterstand, waakhoogte (toelaatbare hoeveelheid golfoverslag), constructie van de dijk en het verwachte zakken van materiaal.
• De ontwerphoogte is de hoogte die de dijk over een periode van 50 jaar minimaal moet behouden.

Eisen / richtwaarden

Grofweg kunnen voor het bepalen van aanleghoogten de volgende richtwaarden worden toegepast:

• Straatpeil ten opzichte van het hoogste waterpeil (drooglegging): ≥ 1,2 tot 1,5 m.
• Straatpeil ten opzichte van HG (hoogste grondwaterstand): 0,7 tot 1,0 m (0,7 m voor licht belaste wegen zoals woonstraten; 1,0 m voor primaire wegen zoals buurtontsluitingswegen).
• Aanleghoogte ten opzichte van straatpeil: ≥ 0,3 m.
• Tuinpeil ten opzichte van HG: ≥ 0,5 m.
• Bodem kruipruimte ten opzichte van HG: ≥ 0,2 m.
• Aanleghoogte ten opzichte van bodem kruipruimte: ≥ 0,6 tot 0,7 m.