Archaïserend

Betekenis

Archaïserend is een werkwoord dat aangeeft dat woordgebruik of stijlkenmerken bewust passen bij een vroegere periode; het beoogt een oude stijl na te bootsen. In taal verwijst het naar het gebruik van verouderde woorden, in architectuur naar het toepassen van kenmerken uit een vervlogen tijd.

Toepassing

Het begrip wordt gebruikt bij beschrijving van bewuste historiserende keuzes.

• In teksten: gebruiken van woorden of vormen die bij een oudere taalfase horen.
• In architectuur: toepassen van stijlkenmerken uit het verleden bij nieuwbouw of restauratie.
• In stromingen zoals het eclectisme: combineren van verschillende historische stijlkenmerken.

Aandachtspunten

• Onderscheid maken tussen archaïserend (bewust verouderend) en archaïsch (kan ook onbewust verouderd zijn).
• Benoemen van de gebruikte historische elementen om intentie en referentieperiode duidelijk te maken.
• Archaïseren is een bewuste stijlkeuze en geen algemene aanduiding voor veroudering.

Verschil met "neo-"

• Het voorvoegsel "neo-" wijst op een herleving of nabootsing van iets dat nog langer geleden uit de mode raakte; voorbeelden hiervan zijn neoclassicisme.
• Archaïserend verwijst naar het nabootsen van een oudere stijl zonder noodzakelijkerwijs de term "neo-" te gebruiken.

Etymologie

De term archaïsch en daarvan afgeleide vormen zijn ontleend aan het Franse archaïque of het Duitse archaisch, via het Laatlatijnse archaicus, en uiteindelijk aan het Oudgriekse arkhaikos; de oorsprong ligt bij het Grieks arkhaios en het zelfstandig naamwoord arkh (oorsprong).
Afkomst: Griekse archaos (oud).