Archivolt

Betekenis

Een archivolt is de portaalboog van een gevelopening, uitgevoerd met één of meer geledingen aan de voorzijde en in de dagkant. De geledingen zijn vaak geprofileerd en kunnen, vooral in de gotiek, rijkelijk met beeldhouwwerk zijn versierd.

Toepassing

De archivolt komt voor als decoratieve omlijsting van bogen, veelal bij kerkgebouwen.

• Vormt de omlijsting van portalen en deuropeningen.
• Draagt profileringen en beeldhouwwerk, zoals engelen en rozetten.
• Voorkomt zowel in weelderige meervoudige geledingen als in soberdere uitvoeringen.

Aandachtspunten

• Controleer de detaillering: geledingen zijn vaak profielen met beeldhouwwerk.
• Houd rekening met stijlperiode: gotische archivolten tonen doorgaans meer beeldhouwwerk.
• Let op de dagkant: de geledingen lopen vaak door in de dagkant van de boog.
• Termvariant: wordt soms gespeld als "archivolte".

Etymologie

Het woord archivolt komt via het Franse archivolte uit het Italiaanse arcivolto, afgeleid van arco (boog) en het Latijnse arcus (boog) en volta (kromming, gewelf) of volutus (gedraaid).

Voorbeelden

• Weelderige archivolt met meerdere geledingen als omlijsting van een boog (North Mimms, Hertfordshire, Engeland).
• Archivolt met engelen en rozetten (Hidalgo Metztitlan, Mexico).

Verschil met architraaf

Wordt vergeleken met de architraaf; beide zijn booglijsten of omlijstingen, maar de term archivolt verwijst specifiek naar de geleding aan de voorzijde en in de dagkant van een boog.