Gips

Betekenis

Gips omvat zowel gipssteen (gipsgesteente) als poedergips (stukadoorsgips) en behoort, naast cement en kalk, tot de drie voornaamste bindmiddelen in de bouw. Het is geen hydraulische stof: eenmaal verharde gips kan weer in water oplossen. De chemische samenstelling varieert met dehydratatie en wordt aangeduid als CaSO4·2H2O, CaSO4·H2O of CaSO4.

Toepassing

Gips wordt in de bouw gebruikt als bindmiddel en verwerkbaar materiaal.

• Toepassen in pleistermateriaal en pleistersystemen.
• Produceren van gipsblokken en gipskartonplaten.
• Vormen van ornamenten en afgietsels.
• Gebruiken als bindmiddel en hulpstof bij mortelmengsels (historisch ook gemengd met kalk). Buiten de bouw wordt gips gebruikt voor beelden, in de tandtechniek, modelbouw en voor gipsverbanden bij gebroken benen.

Aandachtspunten

• Bewaren in een droge omgeving: gips hardt zeer snel uit bij contact met water.
• Rekening houden met het niet-hydraulische karakter; gips is oplosbaar bij langdurige waterbelasting.
• Kiezen van fijne maling verbetert kwaliteit van poedergips; fijnmaal is gewenst.
• Estrichgips gebruiken waar weerbestendigheid en geringe krimp noodzakelijk zijn.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Gipssteen: natuurlijke laagstapeling van calciumsulfaatkristallen met kristalwater.
• Poedergips: vervaardigd uit gedroogde en verpulverde gipssteen of uit chemisch gewonnen gips (chemiegips).
• Estrichgips: gipssoort verkregen door calcinatie rond 1000 °C; na toevoegen van water wordt dit zeer hard, weerbestendig en vertoont het weinig krimp.

Productie en verwerking

• Gipssteen bevat veel kristalwater en wordt na droogproces vergruisd of verpulverd; de beste kwaliteit is zo fijn mogelijk.
• Het verpulverde materiaal wordt in een autoclaaf verhit (calcineren) bij circa 120–180 °C onder regelbare temperatuur en druk om gipspoeder te maken.
• Estrichgips ontstaat door calcinering bij circa 1000 °C en levert een gipstype met andere fysische eigenschappen dan normaal poedergips.

Werking / principe

• Gips functioneert als bindtijdregelaar (BTR) in cementmengsels: het verlaagt de snelheid van de binding van cement met water zodat de verharding niet te snel verloopt; dit is relevant voor het klinkermineraal C3A in portlandcement.