Fink-vakwerk

Het Fink-vakwerk is een vakwerkconstructie, door Albert Fink gepatenteerd en veel toegepast in 19e-eeuwse bruggen.

Betekenis

Het Fink-vakwerk is een vakwerktravee genoemd naar ingenieur Albert Fink, met een ontwerp dat in 1854 werd gepatenteerd. De eerste Fink-brug werd in 1852 gebouwd over de Monongahela in Fairmont (West‑Virginia, VS) en vooral in de tweede helft van de 19e eeuw zijn veel van dergelijke bruggen gerealiseerd.

Toepassing

Het Fink-vakwerk wordt voornamelijk in bruggen toegepast.

Plaatsing aan de onderzijde van het brugdek is het oorspronkelijke ontwerp.
Wanneer het vakwerk boven het wegdek wordt aangebracht spreekt men van een omgekeerd Fink-vakwerk.
Soms gebruikt als spant in woonhuizen.

Aandachtspunten

Stabiliteit van het (omgekeerde) Fink-vakwerk vergt specifieke aandacht; bij omgekeerde uitvoeringen ontbreken vaak kruisverbanden tussen de staanders.
Vormgeving kan als onvolledig of knullig worden ervaren, al bestaan ook aantrekkelijke hedendaagse ontwerpen.
Ontwerpkeuzes beïnvloeden de mate van standaardisatie en het vervoer van onderdelen.

Stabiliteit

De stabiliteit van het Fink-vakwerk berust op meerdere kenmerken van de opbouw:

Dwarsverbindingen tussen tegenover elkaar liggende staanders dragen bij aan stabiliteit.
Verschillende diagonalen (kabels) lopen onder uiteenlopende hoeken van de top van de staanders naar punten onder andere staanders, aan of net onder het wegdek.
De langste diagonaal loopt van het midden van de brug (de middelste paal) naar de aanhechting van het vakwerkdeel (landhoofd of tussenpijler).
De paal (staaf, staander) reikt tot onder het onderste punt van de diagonalen, wat bijdraagt aan de constructieve opbouw.

Voordelen

Eenvoudig te standaardiseren: veel lengtes in oorspronkelijke ontwerpen zijn identiek.
Goed te vervoeren vanwege relatief korte bouwdelen in de oorspronkelijke praktijk.
In principe een eenvoudig ontwerp dat ook architectonisch interessant kan zijn.
Vakwerk kan zowel boven als onder het wegdek worden geplaatst.

Nadelen

Uiterlijk kan als wat knullig of onaf worden ervaren.
Stabiliteit is soms moeilijker te verkrijgen, vooral bij omgekeerde uitvoeringen waarvoor vaak aanvullende oplossingen nodig zijn.

Hedendaagse varianten / voorbeelden

Enkele hedendaagse voorbeelden van (omgekeerd) Fink-vakwerkbruggen:

Passerelle La Défense, Parijs (SBP consulting engineers).
Forthside Footbridge, Stirling (WilkinsonEyre).
Royal Victoria Dock Foot Bridge, Londen (Lifschutz Davidson Sandilands).