Graatgewelf

Betekenis

Een graatgewelf bestaat uit gewelfvlakken die aan elkaar grenzen met scherpe kanten, de zogenaamde graten. De graat is de scherpe rand waar twee gewelfvlakken elkaar snijden, bijvoorbeeld bij het kruisen van twee tongewelven. De gewelfvlakken leiden de op het gewelf werkende krachten rechtstreeks naar de dragers (zuilen, pijlers, pilaren).

Toepassing

Een graatgewelf vindt toepassing waar gewelfvlakken elkaar snijden of samenvallen.

• Bij het snijden van twee tongewelven, waarbij scherpe snijranden ontstaan.
• In cellengewelfen, die uit veel gewelfvlakken en graten bestaan.
• Waar krachten via de gewelfvlakken aan zuilen of pijlers doorgegeven worden.

Aandachtspunten

• Een graat vormt een scherpe kant (rand) op de grens tussen twee gewelfvlakken.
• Graten komen vaak in het midden van het gewelfdeel samen, maar dat is niet altijd het geval.
• De belasting wordt via de gewelfvlakken naar de dragers geleid; de graten zelf zijn geen dragende ribben.
• Verschil in lastafleiding met ribgewelftypen moet bij ontwerp en constructie in rekening worden gebracht.

Voorbeelden

• Het cellengewelf is een type graatgewelf met vele gewelfvlakken en samenkomende graten.

Verschil met kruisribgewelf

• Bij een graatgewelf geven de gewelfvlakken de krachten door aan de dragers.
• Bij een kruisribgewelf dragen de ribben de krachten en niet primair de vlakken.

Terminologie

• Engelse term: "groin vault" (letterlijk: liesgewelf); de term "groin" kan ook als "arris" worden aangeduid.
• Vergelijk: kruisgewelf.