Hermeanderen

Betekenis

Hermeanderen is het proces waarbij een eerder gekanaliseerde rivier of beek weer meanders krijgt. Doel is het vertragen van de afvoer en het vergroten van de bergingscapaciteit, met bijkomende verbetering van de ecologische waterkwaliteit; gekanaliseerde rivieren hebben vaak slechts circa een derde van hun oorspronkelijke meanderlengte.

Toepassing

Hermeanderen wordt toegepast om overstromingsrisico's te verminderen en natuurwaarden te herstellen.

• Herstellen of herprofileren van oevers en rivierlopen.
• Graven van nieuwe meanderende rivierprofielen.
• Inbrengen van hout en andere structuren om stroming en habitat te beïnvloeden.
• Uitvoeren als onderdeel van beekherstelprojecten onder KRW- en WB21-programma's.

Aandachtspunten

• Vertraagt de afvoer en verhoogt de opslagcapaciteit van de rivier, waardoor piekafvoeren afnemen.
• Vermindert economische voordelen die eerder door kanalisatie werden bereikt (kortere vaarweg, snellere doorvaart).
• Meestal toepasbaar op beken en kleinere rivieren; grootschalige hermeandering van grote rivieren is vaak niet praktisch.
• Verbetert de ecologische kwaliteit (meer riet in bochten, meer ruimte voor vogels).

Voordelen

• Vergroot bergingscapaciteit van waterlopen en vermindert risico op snelle stijging stroomafwaarts.
• Verbetert habitatdiversiteit en ecologische waterkwaliteit.

Nadelen

• Tenietdoen van economische voordelen van kanalisatie, zoals kortere vaarwegen en mogelijk minder aanvaringsrisico's.
• Beperktere toepasbaarheid bij grote rivieren; alternatief kan noodzakelijk zijn voor grote stroomgebieden.

Uitvoering

• Oevers wijzigen of aanleggen om natuurlijke meanders te herstellen.
• Volledig nieuwe rivierprofielen graven waar nodig.
• Toepassen van houtinbreng en andere structurele ingrepen om stromingspatronen en habitat te bevorderen.
• Vaak beperkt tot kleinere beken en riviertjes; ingrepen worden uitgevoerd in het kader van beekherstelprogramma's.

Eisen / regelgeving

• Hermeandering en beekherstel worden uitgevoerd binnen beleidskaders zoals de Kaderrichtlijn Water (KRW) en Waterbeheer van de 21e Eeuw (WB21).

Relatie met andere maatregelen

• In plaats van hermeanderen kiezen sommige beheerprogramma's voor "ruimte voor de rivier", waarbij polders bij hoge rivierstanden mogen onderlopen om overstromingen te beperken.
• Hermeanderen vormt een maatregel naast bredere waterbergingsmaatregelen en gebiedsgericht waterbeheer.