Korbeel

Betekenis

Een korbeel (ook karbeel) is een schoor of schuinstaande balk die een muur, muurstijl of spant verbindt met een gebintbalk of spantbalk, dwars op de lengterichting van het gebouw. Door de overspanning te verkleinen vermindert het korbeel de maximale buigspanning in de draagbalk en verdeelt het de krachten beter naar de dragende muur; de driehoek die zo ontstaat draagt bij aan de stijfheid van de kapconstructie en vangt windbelasting op de zijkant van de kap op.

Toepassing

Korbeels worden toegepast als steun en schoor in dak- en houtconstructies.

• Ondersteunen van bovenliggende balken, sleutelstukken of draagbalken.
• Verbinden van muur of spant met gebintbalken of spantbalken.
• In eenvoudige gebouwen als gekromde stukken hout die als steun fungeren.
• Als stenen console voor een balk.
• In de bouwgeschiedenis ook gebruikt als console voor beelden in de Gotiek.

Aandachtspunten

• Vorm en versiering geven bouwhistorici aanwijzingen over de ouderdom van het korbeel.
• Korbeels kunnen volledig de balk erboven dragen of als gelipte (halfhout) verbinding ongeveer de helft van de steun leveren, waarbij de zijdelingse verbinding extra stevigheid geeft.
• Korbeels zorgen voor opname van windbelasting op de zijkant van de kapconstructie.
• Meertalige en regionale benamingen en varianten van het lidwoord en meervoud worden in de praktijk door vakmensen verschillend gebruikt.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Houten korbeels: soms eenvoudige, kromme stukken hout in eenvoudiger gebouwen.
• Gelipte verbinding: korbeel met halfhoutverbinding die deels de balk ondersteunt.
• Stenen korbeel: een console in steen die een balk ondersteunt.
• Decoratieve consoles: korbeel als console voor beelden in gotische architectuur.

Verschil met zwing

Een zwing wordt vaak als term gebruikt voor een schuin geplaatste balk, maar is doorgaans lichter uitgevoerd dan een korbeel en heeft daarmee een minder zware schoorfunctie.

Etymologie

De termen korbeel en karbeel stammen uit het Oudfranse corbel (betekenis "uitstekende kraagsteen" in de 12de eeuw); het Franse corbeau (raaf) is afgeleid van Oudfrans corp en het Latijnse corvus (raaf).