Mutulus

Betekenis

Een mutulus is een korte steenstrook die zich direct onder de geison (deel van de kroonlijst) van een Dorische tempel bevindt. Mutuli liggen boven de trigliefen en metopen en zijn vaak voorzien van stenen "druppels" die doen denken aan de guttae onder de regula; hun schuine vlak diende volgens Vitruvius om hemelwater van de muur te leiden.

Toepassing

De mutulus komt vooral voor in klassieke Dorische orden en wordt toegepast:

• Onder de geison als onderdeel van de kroonlijst.
• Boven de trigliefen en de metopen van een fries.
• Als versiering door de regelmatige reeks van stenen druppels.
• Als eenvoudige vorm van waterafvoer door het afgeschuinde vlak (volgens Vitruvius).

Aandachtspunten

• Meestal zijn er zes druppels in de lengterichting en drie in de dwarsrichting van een mutulus.
• Mutuli zijn vaak horizontaal afgeschuind met de lage zijde naar het gebouw gericht.
• Doordat mutuli slechts korte stroken zijn en niet onder de volledige kroonlijst voorkomen, is hun decoratieve functie vermoedelijk belangrijker dan hun rol in waterafvoer.
• Niet verwarren met "tumulus", een geheel ander begrip.

Materialen / uitvoeringsvormen

• De term mutulus is van oorsprong Latijn en duidt zowel op een houten als op een stenen console of strook onder een kroonlijst; in classicistische bouwkunde komen stenen mutuli het meest voor.
• Varianten komen voor, onder meer platte mutuli en afgeschuinde mutuli zoals in klassieke voorbeelden.

Werkingsprincipe

• Het afgeschuinde vlak van de mutulus leidt water weg van de muur; dit principe werd expliciet genoemd door Vitruvius en is te vergelijken met de werking van een lekdorpel.

Herkomst van de term

• Mutulus is Latijn voor een houten of stenen console en een strook of plaat onder een kroonlijst; Engels: multulus of mutule (meervoud mutules).