Ornament

Betekenis

Een ornament is een bouwelement zonder constructieve functie, aangebracht voor decoratie of als versiersel. Ornamenten verfraaien gevels, interieurs en bouwdelen en komen in uiteenlopende vormen en motieven voor.

Toepassing

Ornamenten worden toegepast als decoratieve afwerking op architectonische onderdelen.

• Lijsten zoals perklijsten, kooflijsten en lambriseringslijsten
• Hoekornamenten en rozetten in binnen- en buitenwerk
• Consoles en pilaarlijsten (pilasters)
• Decoraties op windveren en friezen

Aandachtspunten

• Geen constructieve draagfunctie toekennen aan ornamenten.
• Verschillende ornamenttypen hebben typische plaatsingen (lijsten, hoeken, friezen).
• Ornamenten bestaan in meerdere uitvoeringen; materiaalkeuze beïnvloedt uitvoering en onderhoud.
• Verwant werkstuk is het profiel, dat vaak de vormgeving van lijsten en ornamenten beschrijft.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Gipsornamenten en gietlijsten (lijstengieterij) als traditionele uitvoeringen.
• Lijsten en consoles worden zowel als losse elementen als inbouwdecoraties toegepast.

Voorbeelden van klassieke ornamenten

• Meanders, palmetten, bucraniën
• Kraallijsten, kymations (eierlijst), tangfries
• Zaagtand, tandlijsten (muizentand), ruitenfries, rollijst
• Schaakbordmotieven, panelen, touwen, bogen, diamanten en bladvormen

Herkomst

Het woord ornament is afkomstig van het Latijn ornamentum (uitrusting, sieraad) en het werkwoord ornare (uitrusten, versieren); herkomstinfo volgens Etymologiebank.