Overbouw

Een overbouw is een bouwwerk, overstek of leiding die zich op, boven of onder het erf van een buurman bevindt.

Betekenis

Een overbouw is een bouwsel, overstek of leiding die gedeeltelijk op, boven of onder het eigendom van een ander is aangebracht. De term heeft zowel een juridische betekenis in het kader van burenrecht en erfdienstbaarheden als een architecturale betekenis voor een hooggelegen tussenvloer of vide.

Toepassing

Overbouw komt voor in verschillende situaties.

In burenrecht: bouwdelen of leidingen die het erf van een buurman overlappen.
In eigendomsrecht: als aanleiding voor een erfdienstbaarheid of overdracht van erf.
In architectuur: als mezzanino, tussenvloer of vide in een binnenruimte.
Bij constructies die na verloop van tijd over een naburig erf gaan hellen.

Aandachtspunten

Vorderen van een erfdienstbaarheid kan gebeuren tegen schadeloosstelling of door overdracht van een benodigd gedeelte van het erf.
De regeling geldt ook wanneer een gebouw na verloop van tijd over andermans erf is gaan overhellen.
De bescherming geldt niet indien de bestaande toestand voortvloeit uit een wettelijke of contractuele verplichting tot dulden.
De regeling is uitgesloten indien de eigenaar van het gebouw kwade trouw of grove schuld kan worden verweten.
Bij verwante geschillen kan het gootrecht een vergelijkbare rol spelen, maar dat begrip betreft voornamelijk de verplichting om waterafvoer zodanig te regelen dat water niet op het erf van een ander terechtkomt.

Eisen / regelgeving

Burgerlijk Wetboek, Zakelijke rechten / Burenrecht, art. 5:54 regelt overbouw en de gevolgen daarvan:

Wanneer het wegnemen van het uitstekende gedeelte de eigenaar van het gebouw onevenredig veel zwaarder zou benadelen dan de eigenaar van het erf door handhaving, kan de eigenaar van het gebouw vorderen dat hem tegen schadeloosstelling een erfdienstbaarheid wordt verleend of dat een benodigd gedeelte van het erf wordt overgedragen.
Het voorgaande geldt eveneens indien een gebouw na verloop van tijd is gaan overhellen over andermans erf.
De bepalingen zijn niet van toepassing wanneer dulden voortvloeit uit een wettelijke of rechtshandelinggegronde verplichting, of wanneer de eigenaar van het gebouw kwade trouw of grove schuld kan worden verweten.

Verschil met gootrecht

Gootrecht betreft primair de inrichting van dak- en afdekking zodat water niet op andermans erf afloopt.
In uitzonderlijke gevallen, bijvoorbeeld bij erven die vroeger één eigendom vormden en later gesplitst werden, kan bij gedeelde rioolaansluiting sprake zijn van een erfdienstbaarheid door bestemming, wat het onderscheid met overbouw raakt.

Termverwantschappen

Erfdienstbaarheid: rechtsmiddel dat vaak centraal staat bij overbouwingen op andermans erf.
Mezzanino / vide: architecturale vormen van overbouw binnen een ruimte.
Overkluizing: verwant begrip dat 'overbouwing' in letterlijke zin kan aanduiden.