Polder

Betekenis

Een polder is een gebied omgeven door dijken waarbij de grondwaterstand kunstmatig wordt beheerd. Daardoor kan land geschikt gehouden worden voor gebruik en kan overtollig water gecontroleerd worden afgevoerd.

Toepassing

Polders dienen voor landgebruik en waterbeheer.

• Landbouw op bodem die vaak vruchtbare, zeeklei bevat (vooral bij droogmakerijen).
• Weidegebruik en begrazing waar de bodem daarvoor geschikt is.
• Afwatering van laaggelegen gebieden via pompen, gemalen en tussenwaters.
• Integratie van dijken, sloten, molens, gemalen, kanalen en boezems in het waterbeheer.

Aandachtspunten

• Onderscheid maken tussen polder en droogmakerij: een polder hoeft niet per se op voormalige waterbodem te liggen.
• Afvoer van overtollig water gebeurt met pompen of gemalen en via "tussenwaters" naar een boezem, groot meer of zee.
• Transport van water naar een ander waterfunctioneert zolang dat ontvangende water niet tot aan de rand van de dijk of duin stijgt.
• Stormvloed kan afvoer bemoeilijken; daarom kunnen duin- en dijkversterkingen noodzakelijk zijn.

Verschil met droogmakerij

Een droogmakerij is een specifiek type inpoldering waarbij eerder water is weggepompt om droge landbodem te creëren; een polder is breder gedefinieerd en hoeft niet op een voormalige waterbodem te liggen. Een droogmakerij levert vaak een polderbodem van vruchtbare klei op.

Etymologie en korte geschiedkundige context

Het woord polder komt van het Oudnederlandse polre; waarschijnlijk afgeleid van pol in de betekenis "(hoger gelegen) aangeslibd land" of "graspol". Oorspronkelijk verwees een polre naar een dijk of dam rondom een pol. De inpoldering begon vermoedelijk in Zeeland en breidde zich in de 13e eeuw naar het binnenland uit; na de uitvinding van de wip-watermolen aan het begin van de 15e eeuw konden ook lager gelegen natte gronden worden ingepolderd. Halverwege de 17e eeuw was een groot deel van Holland en Utrecht ingepolderd. Het woord is in veel talen overgenomen.