Rondeel

Betekenis

Een rondeel is een uit de muurtoren ontwikkelde, verzwaarde en verlaagde ongeveer halfronde uitbouw van een vestingmuur. Het diende om de vestingmuur vanuit een uitgebouwde positie te kunnen verdedigen en bood ruimte voor de opstelling van flankerend geschut; daarvoor is het voorzien van schietgaten en één of meer kazematten. Het rondeel geldt als voorloper van het bastion.

Toepassing

Rondeelen komen voor in vestingwerken en stadsomwallingen.

• Uitbouwen van bestaande muurtorens of vestingmuren.
• Opstelling van flankerend geschut om aanliggende delen van de muur te bestrijken.
• Bescherming van schutters door middel van kazematten.
• Voorbeelden: oostzijde stadsmuur Elburg; rondeel bij Tolhuiswal in Tiel; rondeel van een waterveste.

Aandachtspunten

• Vorm: doorgaans halfrond en verzwaard ten opzichte van de gewone muur.
• Verdediging: voorzien van schietgaten waarmee vanuit kazematten op aanvallers geschoten kan worden.
• Positie: ontworpen om flankerend vuur te leveren en zo aangrenzende muurvlakken te dekken.
• Historische ontwikkeling: het rondeel is een oudere vestingvorm die later door bastions werd opgevolgd.

Etymologie

De term is afkomstig van het Oudfranse rondel (modern Frans rondeau), een afleiding van rond(e). Het Franse woord ronde betekent tevens wacht of patrouille. In het Engels bestaat het equivalent "roundel".