Roosvenster

Betekenis

Een roosvenster is een rond venster, oorspronkelijk uit de gotische bouwkunst, voorzien van straalsgewijs maaswerk in de vorm van rozetten, drie- of vierpas e.d. Soms wordt het ook aangeduid als rayonnant. Het gotische roosvenster bestaat uit brede stralen die vanuit het middelpunt naar buiten lopen en eindigen in een soort spitsbogen.

Toepassing

Roosvensters werden en worden toegepast in religieuze en civiele gebouwen.

• In gotische kathedralen en kerken als decoratief en symbolisch gevel- of koorvenster.
• In kleine vorm in gevels van woonhuizen en boerderijen.
• Als variant uitgevoerd in glas-in-loodramen in moderne toepassingen.

Aandachtspunten

• Herkennen aan het ronde vlak met centraal punt en straalsgewijs maaswerk.
• In gotische voorbeelden eindigen de stralen visueel in spitsbogen.
• Roosvensters dragen vaak een sterke symbolische lading, met thema's als geboorte van licht uit donker.
• Moderne uitvoeringen kunnen materialen en technieken van glas-in-lood gebruiken.

Symboliek en betekenis

Het grote thema van gotische roosvensters is de geboorte van het licht uit het donker; gekleurde ruiten breken licht stralend door als bij edelstenen en onthullen een innerlijk licht. Roosvensters worden geassocieerd met innerlijke wedergeboorte en een zichtbare uitdrukking van geestelijke of symbolische kracht.

Voorbeelden

• Roosvenster van de Notre-Dame in Parijs (rond 1250).
• Hedendaagse variant bestaande uit glas-in-loodramen bij de biomakerij van Abdij Onze Lieve Vrouw van Koningshoeven (Berkel-Enschot / Koningshoeven).