Schelpen

Betekenis

Schelpen zijn de uit calciumcarbonaat (CaCO3) bestaande skeletten van weekdieren. Afgeworpen en gewassen schelpen worden in de bouw en tuinbouw gebruikt vanwege hun structurele eigenschappen, vochtregulerende capaciteit en kalkrijke samenstelling.

Toepassing

Schelpen worden op verschillende manieren ingezet in buiten- en binnentoepassingen.

• Aanleggen van voetpaden en wandelpaden in plantsoenen en parkbossen (los gestort en aangestampt).
• Halfverharding voor voet- en fietspaden en parkeerplaatsen, met name als kleischelpen (schelpen met klei).
• Oplossen van vochtproblemen in kruipruimten: als isolatiemiddel en bodemafsluiter.
• Drainage: openingen tussen schelpen laten water zakken en stijgen; schelpen nemen water op en geven het geleidelijk af.
• Productie van schelpkalk door verbranden van schelpen.
• Als schelpengruis (gebroken schelpen) voor weidebeheer, tuingebruik en om slakken te weren.
• Toevoeging aan mortel om de specie vochtregulerend en duurzamer te maken.
• Bestanddeel van schelpenasfalt voor een stroevere en vriendelijkere uitstraling van paden en parkeerplaatsen.

Aandachtspunten

• Een laag schelpen in de kruipruimte vermindert verdamping van bodemwater, werkt warmte-isolerend en is ongevoelig voor bacteriële aantasting.
• Kleischelpen bevatten klei die het pad harder maakt na verwerking; het materiaal wordt daardoor geschikt als halfverharding.
• Schelpen nemen water op en staan dit geleidelijk weer af; dit principe beïnvloedt drainage- en vochthuishouding van bodem en mortel.
• Schelpenasfalt slijten de zichtbare schelpen weg bij intensief autoverkeer, waardoor het minder geschikt is voor druk bereden wegen.
• Schelpengruis werkt langdurig en gedoseerd als kalkvoorziening, waardoor pH-schommelingen in de bodem beperkt blijven.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Gewassen / schone schelpen: direct toepasbaar voor paden en decoratieve toepassingen.
• Kleischelpen: schelpen met klei, toegepast voor halfverharding en paden die harder moeten worden.
• Schelpengruis: gebroken schelpen in verschillende fracties voor natuurbeheer, tuinieren en als toeslag in mortel.
• Schelpkalk: gebrande schelpen gebruikt als kalkhoudend product.
• Schelpenasfalt: asfaltmengsel met schelpen als toeslag voor stroefheid en esthetiek.

Werking / principe

• Drainage en vochtregulatie: de open structuur tussen schelpen maakt doorgang van water mogelijk; daarnaast absorberen schelpen vocht en geven dit later geleidelijk terug, wat droog-nat-cycli dempt.
• In mortel en voegen: schelpenabsorptie van water en calcietafgifte zorgen voor geleidelijke vocht- en kalkvoorziening, wat kleine scheurtjes kan helpen herstellen en de duurzaamheid van de specie kan verhogen.

Herkomst en winning

Schelpen worden gewonnen op schelpenbanken in kustgebieden zoals de Noordzee, Westerschelde, Waddenzee en de monding van de Oosterschelde; na winning worden de schelpen gespoeld en gewassen voordat ze worden toegepast.