Vaart

Betekenis

Een vaart is een tocht die ook voor scheepvaart gebruikt kan of kon worden. Ze vormt een watergang die deel uitmaakt van de waterhuishouding van omliggende polders en kon zowel voor transport als ontwatering dienen.

Toepassing

Vaarten functioneren als regionale waterwegen en elementen van polderbeheer.

• Historisch gebruik voor vervoer van turf, groenten en fruit naar veilingen of verzamelpunten.
• Ontwatering van turfwinningsgebieden en afvoer van turf (turfvaart).
• Verbinding tussen boerderijen en doorgaande waterwegen (opvaart).
• Rond een polder als ringvaart (soms ook ringsloot genoemd).

Aandachtspunten

• Historisch gebruik: veel vaarten werden vroeger voor vervoer gebruikt, maar zijn dat vaak niet meer.
• Ruimtelijke gevolgen: aanwezigheid van vaarten liet toe dat huizen aan de overzijde van de vaart van een eigen brug of bruggetje werden voorzien.
• Meervoudig functioneel: vaarten combineren vaak vervoer- en waterhuishoudkundige functies.
• Lokale benamingen variëren: sommige typen vaarten hebben specifieke namen en functies.

Typen / benamingen

• Ringvaart: een vaart of kanaal rond een polder; soms aangeduid als ringsloot.
• Trekvaart: een vaart die in de zeventiende eeuw speciaal voor passagiersvervoer werd aangelegd of aangepast.
• Turfvaart: een gegraven kanaal in een turfwinningsgebied, bedoeld voor ontwatering van het veen en als transportweg voor turf (ook genoemd deep, mond, veenwijk of wijk).
• Opvaart: een verbindingswater tussen een boerderij en de doorgaande waterweg.