Afkalven

Afkalven is het afbrokkelen of inschuiven van oevergrond waarbij delen van de oever in het water glijden of vallen.

Betekenis

Afkalven is het verlies van oevermateriaal doordat delen van de oever in het water glijden, brokkelen of vallen. Dit kan optreden door stroming langs of tegen de oever, door onderwaterstromen of door mechanische belasting zoals de druk van vrachtverkeer. Het uitslijten van de oever onder de waterspiegel door stroming wordt inscharing genoemd. Een plotselinge, massale bezwijking van een oever, vaak bij fijnzandige en matig steile onderwatertaluds, wordt oeverval of zettingsvloeiing genoemd.

Toepassing

De term wordt gebruikt bij het beheer en de bescherming van waterkanten.

  • Bij het ontwerpen en onderhouden van oeverbescherming.
  • Bij de aanleg van dwarsdammen (kribben) of dammen in de loop (strekdammen/longitudinale kribben).
  • Bij monitoring van waterlopen die mogelijk gaan meanderen.
  • Bij dijkbewaking en werkzaamheden zoals baggeren of het storten van zand/grond.

Aandachtspunten

  • Beschoeiing beschermt de oever maar is symptoombestrijding: het voorkomt afkalven zonder altijd de oorzaak weg te nemen.
  • Kribben en strekdammen verlagen de stroomsnelheid evenwijdig aan de oever en werken daardoor oorzaakgericht tegen afkalven.
  • Wortelstelsels van knotwilgen en gelijksoortige begroeiing kunnen afkalven lokaal verminderen.
  • Voortdurend afkalven kan de loop van een rivier veranderen en bijdragen aan meandering.
  • Oeverval kan optreden door ingrepen zoals baggeren of het storten van materiaal op onbeschermde oever- of onderwatertaluds.

Tegengaan

  • Beschermen van de oever met een beschoeiing voorkomt directe verliezen aan oevermateriaal.
  • Aanleggen van kribben of strekdammen vermindert de stroming langs de oever en pakt de oorzaak van inscharing aan.
  • Behoud of aanplant van oevervegetatie (bijv. knotwilgen) versterkt de stabiliteit door wortelbinding.

Verschil met inscharing en oeverval

  • Inscharing: het uitslijten van de oever onder de waterspiegel door stroming; betreft vooral onderwatererosie.
  • Oeverval: een plotselinge, vaak grootschalige bezwijking van de oever waarbij grond in korte tijd afstroomt naar diepere delen, resulterend in een flauwe eindhelling.

Gerelateerde termen

Afboeren Beschoeiing Dijkbewaking Erosie

Ook interessant

Significant Significant betekent dat iets belangrijk is of dat een getal een bepaalde mate van nauwkeurigheid aangeeft. Sikhara De sikhara is de karakteristieke toren van een Indiase tempel, gevormd als een bijenkorf en vaak rijkelijk versierd. Sikkelspant Een sikkelspant is een boogspant met een gebogen onderrand, veel toegepast als ijzeren kapspant voor grote 19e-eeuwse overspanningen. Silt Silt is een kleiachtige, zeer fijnkorrelige grondsoort met deeltjes van 0,002 tot 0,063 mm.