Biologisch bouwen

Betekenis

Biologisch bouwen is een manier van bouwen waarbij de materiaalkeuze en het ontwerp gericht zijn op het vermijden van schadelijke effecten voor de gezondheid van de mens. Het gebouw fungeert als een derde huid voor de gebruiker en streeft naar zelfvoorzienendheid op het vlak van energie en water, waardoor het ook energiezuinig is.

Toepassing

Biologisch bouwen wordt toegepast bij laag‑impact en gezondheidsgedreven projecten.

• Gebruik van puur biologische materialen zoals hout, stro, leem en natuurlijke isolatie.
• Ontwerpen van gebouwen die harmonieus aansluiten op hun omgeving en de natuurlijke context benadrukken.
• Integratie van zelfvoorzienende systemen voor energie en water.
• Toepassen van groendaken en groengevels als onderdeel van de gebouwomgeving.

Aandachtspunten

• Kies materialen met minimale schadelijke effecten en voorkeur voor natuurlijke, hernieuwbare grondstoffen.
• Vereis een duidelijke planning en een vaste einddatum met opleveringsdatum, omdat biologische en organische bouwprocessen langer kunnen duren.
• Houd rekening met de beperkte beschikbaarheid, kwaliteit en kosten van hergebruikte materialen bij circulaire oplossingen.
• Bewaak dat biophilic elementen echte aandacht voor natuur tonen en geen louter cosmetische aanpassing zijn.

Materialen

Typische materialen in biologisch bouwen omvatten:

• hout en houtvezel
• stro
• heraklith
• isovlas
• leem en leemstuc
• groendak / vegetatiedak

Verschil met verwante begrippen

• Ecologisch bouwen: valt dicht bij biologisch bouwen en wordt vaak als synoniem gebruikt.
• Biobased bouwen: concentreert zich op het gebruik van biobased materialen die op natuurlijke of biologische wijze geteeld, geoogst en verwerkt zijn.
• Circulair bouwen: richt zich op het volledige hergebruik en de recycleerbaarheid van materialen zodat ze grondstof vormen voor nieuwe producten; hergebruik tijdens bouw kan vaak moeilijk zijn door beschikbaarheid, kwaliteit of kostprijs.
• Biophilic bouwen: legt expliciet de nadruk op het inbrengen en zichtbaar maken van de natuurlijke omgeving in het ontwerp (bijv. groengevels) en vereist oprechte integratie van natuur in het ontwerp.
• Organisch bouwen: heeft betrekking op een ontwerpmethode waarbij ontwerp en soms bouw gedurende het traject worden bepaald; dit hoeft niet noodzakelijk ecologisch of biologisch te zijn en kan ook incrementeel genoemd worden.

Voorbeelden en actoren

Enkele praktijkgerichte voorbeelden en organisaties in het veld:

• Vereniging Integrale Bio-Logische Architectuur (VIBA)
• Architecten en bureaus zoals Dijkhuis, Orga Architect, Shai van Vlijmen (NarrativA), GreenTogether, ORIO Architecten, Origins architecten en Bob Ronday Architectuur
• Kennisdragers en onderzoekers zoals dr.ir. Pablo van der Lugt (TU Delft)
• Bedrijvengidsen en (ecologische) bouwmaterialenleveranciers en -markten gericht op biobased en ecologische materialen