Chaletstijl

Betekenis

Chaletstijl verwijst naar gebouwen die herinneren aan de Zwitserse chaletbouw (circa 1860–1910) en wordt gekenmerkt door uitgesproken houten decoratie en traditionele landelijke vormgeving. De stijl beantwoordt aan een romantisch beeld van landelijke Zwitserse bouwwijze en kreeg in de 19e eeuw ook de naam Zwitserse Stijl of soms Swiss Cottage.

Toepassing

De chaletstijl komt vooral voor bij vrijstaande woningen en recreatieve gebouwen.

• Bij villa's in bosrijke of landelijke omgeving
• Bij gebouwen met een nadruk op romantische, landelijke uitstraling
• Als stijlvariant voor panden uit de tweede helft van de 19e eeuw

Aandachtspunten

• Overstekende kappen en veel houtsnijwerk vragen aandacht voor houtbewerking en onderhoud.
• Veranda's en vakwerk vereist zorg bij restauratie vanwege combinatie van hout en andere bouwmaterialen.
• Lokale uitvoeringen wijken vaak af van de houten Zwitserse originelen; constructieve verschillen meenemen bij renovatie.
• Typische gevelornamenten, zoals een versierde topgevel met gevelmakelaar, vereisen respect voor het oorspronkelijke sierwerk.

Materialen / uitvoeringsvormen

• Originele Zwitserse chalets zijn traditioneel in hout uitgevoerd.
• In de lokale toepassing zijn chalets bij ons meestal in baksteen uitgevoerd, met houten decoratieve elementen zoals overstekken, ajourwerk en veranda's.
• Vakwerk komt vaak voor als zichtbare constructie of als decoratief element.

Onderdelen en kenmerken

• Overstekende kappen met veel houtsnijwerk (ook ajourwerk).
• Houten veranda's en zichtbaar vakwerk.
• Versierde topgevels, vaak met een gevelmakelaar als ornament.

Historiek

• Periode: ongeveer 1860–1910.
• Terminologie: in de 19e eeuw bekend als Zwitserse Stijl; soms ook Swiss Cottage genoemd.
• Voorbeelden uit de periode en later zijn gedocumenteerd, onder meer in archieven en beeldcollecties.

Voorbeelden

• Het Aardhuis, Kroondomein Het Loo, Apeldoorn, arch. H.F.G.N. Camp, 1861.
• Afbeeldingen en voorbeelden terug te vinden bij onder meer Industrieel Erfgoed Twente, Gelkinghe en Gemeente Renkum.

Verschil met cottagestijl en noorse-drakenstijl

• De chaletstijl wordt in vergelijking gebracht met de cottagestijl en de Noorse drakenstijl; deze begrippen hebben overlappingen in romantische, landelijke en folkloristische beeldtaal maar wijzen op afzonderlijke stijltradities.