Rotswoning

Betekenis

Een rotswoning is een woning in een berg of rots, ontstaan door uitgehouwen ruimten of door gebruik van natuurlijke overhangen. De oorsprong ligt veelal in bescherming tegen vijandelijke groepen, in koelere binnenklimaten tegen hitte, als schuilplaats tegen roofdieren of omdat er weinig andere bouwmaterialen beschikbaar waren.

Toepassing

Rotswoningen worden gebruikt als verblijfs- en schuilplaatsen.

• Bieden verdedigbare bewoning op moeilijk bereikbare locaties.
• Creëren doorgaans een koeler leefklimaat bij warme omstandigheden.
• Fungeren als religieuze ruimten, bijvoorbeeld rotskerken.
• Worden hergebruikt voor toerisme en bewoning na eerdere ontruimingen.
• Ontstaan zowel door uithouwen in zachte gesteenten als door inpassing onder natuurlijke overhangen of in groeves.

Aandachtspunten

• Veel rotswoningen zijn zeer oud en lange tijd bewoond gebleven.
• In de twintigste eeuw werden veel bewoners gedwongen hun rotswoning te verlaten.
• Tegenwoordig leiden toerisme en herbewoning tot hernieuwde bewoning van sommige rotswoningen.
• Rotswoningen variëren sterk in uitvoeringswijze: uitgehouwen ruimten, klifwoningen onder overhang of ruimten in groeves.

Typen / uitvoeringen

• Uitgehouwen woningen: volledig of grotendeels in zacht gesteente uitgehouwen, zoals de woningen in Göreme (Cappadocië) en delen van Petra.
• Klifwoningen: onder een overhang gebouwd en niet noodzakelijk uitgehakt, zoals de Anasazi-woongebouwen in Mesa Verde.
• Groevewoningen: ruimten gegraven in mergel- of andere groeves, bijvoorbeeld in Zuid-Limburg (Geulhem).
• Nymphaeum: een speciaal type grotwoning met een waterbron, oorspronkelijk natuurlijke grotten later soms kunstmatig aangelegd.

Voorbeelden

• Göreme (Cappadocië, Turkije): rotswoningen uitgehouwen in tufsteen dat door meerdere vulkaanuitbarstingen is afgezet; erosie vormde feeënschoorstenen (peri bacalari); vroege christenen gebruikten de rotswoningen en hakten ook rotskerken uit; sommige woningen kennen meerdere verdiepingen.
• Mesa Verde (Verenigde Staten): Anasazi-klifwoningen die eerder onder overhang zijn gebouwd dan volledig uitgehouwen.
• Petra (Jordanië): naast beroemde gevels zoals de Schatkamer bestaan ook eenvoudigere uitgehakte rotswoningen.
• Matera (Puglia/Basilicata, Italië): Sassi di Matera zijn prehistorische grotwoningen waarvan veel pas in 1953 werden verlaten.
• Diverse andere voorbeelden in onder meer Bandelier (New Mexico), Matmata (Tunesië), Songshan (China), Fafe (Portugal) en mergelgroeven in Zuid-Limburg.