Scheur

Betekenis

Een scheur is een barst of naad in een materiaal; de scheurwijdte wordt aan het oppervlak gemeten en loodrecht op de scheurrichting. Scheuren ontstaan om uiteenlopende redenen en geven vaak aanwijzingen over het onderliggende probleem of het materiaaleigenschap.

Toepassing

Scheuren treden op in vele bouwmaterialen en -situaties.

• In stucafwerkingen en gevelisolatie als oppervlakkige scheurpatronen.
• In metselwerk bij zetting, thermische werking of corrosie van ijzer.
• In betonconstructies, zoals kolommen of vloeren.
• In houtconstructies als gevolg van krimp of doorlopende (traversing) scheuren.
• In leidingen, bijvoorbeeld buitenwaterleidingen na vorst.

Aandachtspunten

• Meet scheurwijdte aan het oppervlak en loodrecht op de scheur; registreer groei met een scheurmeter.
• Gebruik dilataties of beëindig stucwerk met profielen/insnijdingen wanneer de ondergrond werking veroorzaakt.
• Ken de scheurvorm: rechtlijnige scheuren wijzen op problemen in de ondergrond; gebogen of craquelé-patronen duiden vaak op materiaalkrimp.
• Bij scheuren door zwelling van roestend ijzer: uitkappen of uitboren, het ijzer ontroesten en roestwerend afwerken of vervangen, daarna het metselwerk inboeten.
• Bij overbelasting van metselwerk: oorzaak wegnemen of aanvullend draagvermogen toevoegen.

Oorzaken en herkenning

• Materiaalkrimp door verharding of droging leidt vaak tot gebogen, vertakkende of craquelé-achtige scheuren; factoren zijn onder andere droogsnelheid, pleistersamenstelling en capillaire opname van de ondergrond.
• Werking van de constructie en zetting (funderingsproblemen) veroorzaken doorgaans rechte scheuren die vanuit de ondergrond vertrekken.
• Thermische werking veroorzaakt uitzetting en krimp; dergelijke scheuren kunnen als natuurlijke dilatatie beschouwd worden en vragen vaak flexibele of opofferende afdichting.
• Onvoldoende hechting en een instabiele ondergrond verergeren scheurvorming en vertakkingen.
• Zwelling van roestend ijzer en lokale overbelasting zijn specifieke mechanische oorzaken.

Meten en vastleggen

• De scheurwijdte wordt aan het oppervlak gemeten en loodrecht op de scheurrichting.
• Scheurmeters zijn beschikbaar in flexibele uitvoeringen en met registratiekolommen voor datum en horizontale/verticale verplaatsing; ze worden gebruikt om scheurgroei te volgen.

Herstel en inspectie

• Onderzoek bouw- en verbouwhistorie en controleer op recente ingrepen, grondwerk of verlaging van het grondwaterpeil bij vermoeden van zetting.
• Bij thermische scheuren: afdichten met flexibel of zich opofferend materiaal.
• Bij corrosie van wapening of ingewerkte ijzeren elementen: uitkappen, reinigen/ontroesten, beschermen of vervangen en vervolgens inboeten.
• Bij twijfel over oorzaak of groei: meten met een scheurmeter en eventueel funderingsonderzoek starten.