Acanthus

Betekenis

De acanthus is een plant uit Zuid-Europa waarvan de sierlijk krullende schutbladeren model stonden voor decoratieve vormen in de architectuur. Het blad van onder meer Acanthus mollis fungeerde als motief voor kapitelen, friezen en kroonlijsten en droeg bij aan de ornamentiek van klassieke en latere stijlen.

Toepassing

De acanthus komt voor als decoratief motief in de beeldhouwkunst en architectonische ornamenten.

• Motief voor korintische en composietkapitelen.
• Versiering in friezen en kroonlijsten.
• Ontwerpvoorbeelden van loofwerk in klassieke, renaissance- en barokke gevel- en interieurdecoratie.

Aandachtspunten

• Herkomst: het woord acanthus is afgeleid van het Griekse akantha (doorn).
• Historische verspreiding: veel toegepast door de Grieken en Romeinen, later ook in de Renaissance, de Barok en het Classicisme.
• Symboliek: staat voor het leven met beproevingen die overwonnen worden; een Griekse mythe verbindt de plant met het graf van een held.
• Voorbeeldsoort: het blad van Acanthus mollis wordt expliciet als motief genoemd.

Historiek

Acanthusbladeren dienden al in de klassieke oudheid als patroon voor loofwerk en bleven een populair ornament in opvolgende kunsthistorische periodes. Zowel Griekse en Romeinse kunstenaars als beeldhouwers uit de Renaissance, de Barok en het Classicisme gebruikten het motief in uiteenlopende toepassingen.

Symboliek

De acanthus symboliseert het leven met zijn beproevingen, mede door de combinatie van doornen en snelle groei; een Griekse mythe vertelt over een acanthus die op het graf van een held opschiet.

Vertalingen

• Engels: acanthus
• Frans: acanthe